|
ÖZET: Safranbolu Belediyesi’ne ait toplu taşıma araçlarında kullanılan Elektronik Ücret Toplama sistemi aracılığıyla tahsil edilen gelirlerin, belirlenen sürelerde belediye hesaplarına aktarılmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporuna göre, firma ile yapılan sözleşme gereği, tahsil edilen paraların ertesi gün içinde ilgili hesaplara yatırılması gerekiyordu. Ancak incelemeler, bu ödemelerin 15 ila 30 gün arasında değişen sürelerde gerçekleştirildiğini ortaya koymuştur.
Sözleşmenin hükümlerine göre, firmanın günlük hasılatları, ertesi iş günü içinde belirlenen hesaplara aktarılmalıydı. Ancak, yapılan denetimlerde, örneğin 2 Ocak 2024 tarihinde tahsil edilen 27.815,10 TL’nin, 31 Ocak 2024 tarihinde belediye hesabına aktarıldığı görülmüştür. Bu durum, kamu kaynaklarının zamanında kullanılmaması ve firmanın bu kaynakları gereksiz yere kullanarak nemalandırması anlamına gelmektedir. Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’na göre, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesi gerekmektedir. Safranbolu Belediyesi, bu durumla ilgili olarak firmanın hesaplarına geçiş sürelerinin düzenlenmesi için gerekli adımları atmakta, ancak yazışmaların sonuçlanmaması nedeniyle konu henüz netlik kazanmamıştır. Bu durum, mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. |
BULGU: Belediyeye Ait Toplu Taşıma Araçlarında Elektronik Ücret Toplama Sistemiyle Firma Tarafından Tahsil Edilen Paraların Süresinde Belediye Hesaplarına Aktarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Safranbolu Belediyesi Sosyal Tesisi ve İktisadi İşletmesi uhdesinde bulunan (9) adet toplu taşıma araçlarında firma tarafından kurulup işletilen Elektronik Ücret Toplama sistemi yöntemiyle tahsil edilen paraların sözleşmede belirtilen sürede belediyenin banka hesaplarına aktarılmadığı görülmüştür.
Safranbolu belediyesine ait (9) adet toplu taşıma araçlarına kurulacak Elektronik Ücret Toplama ve Araç Takip Sistemi hizmet alımı işi 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22/d maddesine göre 19.01.2024 tarihli Piyasa Fiyat Araştırma Tutanağı ve onayıyla 206.550,00 TL bedelle 1 yıllık olarak ilgili firmaya verilmiş ve firma ile idare arasında 02/02/2024 tarihinde Elektronik Ücret Toplama ve Araç Takip Sistemi Kiralama Hizmet Alımı Sözleşmesi imzalanmıştır.
Sözleşmenin tanımlar başlıklı (A) bölümünde;
“Akıllı Kart: Üzerindeki chip aracılığıyla değer yüklenebilen, kart okuyucu cihazlarda işlem gördükçe kullanım bilgilerini saklayıp güncelleyebilen, isim hakkı ve mülkiyeti Yükleniciye ait olan, sadece mifare tipinde olabildiği gibi aynı zamanda Visa veya Master Card özelliği de bulunabilecek olan bedeli karşılığında satılan akıllı kartları (Kentkart),”
Bayi: Yüklenicinin gerekli donanımı sağlayarak kendi adına akıllı kartların dağıtımı ve kart yükleme cihazlarından vatandaşın elindeki kartlara bedel yükleme konusunda yetkilendirdiği kişi ve kuruluşları,
Bayi Dolum Hesabı: Bayilerin yükleme bedellerini yatıracakları yüklenici tarafından açılacak hesabı,
Hasılat Ödeme hesabı: Bayiler tarafından yolcuların akıllı kartlarına ve biletlerine yapılan yükleme bedellerinin yatırıldığı ve yüklenici tarafından idareye ait toplu taşıma araçları ile varsa diğer toplu taşıma araçlarının hasılatlarının ve yüklenici ödemelerinin yapılacağı yüklenici adına açılacak hesabı,
Ana Havuz Hesabı: Bayiler tarafından yolcuların akıllı kartlarına ve biletlerine yapılan yükleme bedellerinin içerisinden toplu taşıma araçlarının hasılatları ve yüklenici ödemeleri yapıldıktan sonra kalan tutarın yatırılacağı İdare adına açılacak hesabı,”
ifade ettiği belirtilmiştir.
Sözleşmenin İşin Konusu ve Uygulama başlıklı (B) bölümünün 1 inci maddesinde de; “İş bu sözleşme kapsamında firma tarafından İdareye ait 9 (dokuz) adet toplu taşıma aracına, Elektronik Ücret Toplama ve Araç Takip Sistemi cihazlarının montajı yapılacaktır. Montajı yapılan cihazlar 1 (bir) yıllık kiralama dönemi için Yükleniciye ödenecek KDV hariç (206.550.000,00 TL (İKİYÜZALTI BİN BEŞYÜZELLİ TL) kira bedeli karşılığında yüklenici tarafından işletilecektir. Kira bedeli ödemeleri, 12 (on iki) eşit taksit halinde aylık ödemeler şeklinde gerçekleştirilecektir.” denilmiş,
9 uncu maddesinde ise; “ Yüklenici bir gün içindeki akıllı kartlara yapılan dolum bedellerini ertesi iş günü öncelikle Bayi Dolum Hesabı’ndan Hasılat Ödeme Hesabı’na aktaracak sonrasında İdareye ait toplu taşıma araçlarının hasılatları ve 1. maddede belirlenmiş olan işletme komisyonları ödendikten sonra kalan tutarı mücbir sebepler hariç saat 16.00’a kadar Ana Havuz Hesabına transfer edilmesi amacıyla hizmet veren bankaya bildirilecektir.”
denilmiştir.
Yukarıya alınan sözleşme hükümlerinde; Yüklenicinin, bir gün içinde bayiler tarafından vatandaşın elindeki akıllı kartlara yükledikleri dolum bedellerini ertesi iş gününde Bayi Dolum Hesabı’ndan yüklenici adına açılmış olan Hasılat Ödeme Hesabı’na aktaracağı, sonrasında ise İdareye ait toplu taşıma araçlarında vatandaşlar tarafından akıllı kart ile binişlerde tahsil edilen bilet bedellerine ait hasılatlar ile 1 inci maddede belirlenmiş aylık kira bedeli ödendikten sonra kalan tutarın mücbir sebepler hariç saat 16.00’a kadar İdare adına açılan Ana Havuz Hesabı’na transfer edilmesi amacıyla hizmet veren bankaya bildirileceği belirtilmiştir.
Burada Sözleşmenin 9 uncu maddesinin uygulamasındaki ana unsurun, İdareye ait toplu taşıma araçlarından o gün için elde edilen hasılatların ertesi gün yüklenici hesaplarına intikal ettirilmesi ve yapılacak hesaplama sonucu kalan tutarın da yüklenici tarafından aynı gün saat 16.00’a kadar İdare adına açılan hesaba yatırılması şeklinde olduğu anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla Sözleşmenin 9 uncu maddesi gereğince, Firmanın Hasılat Ödeme Hesabından idarenin Ana Havuz Hesabına yapılacak transferlerde İdareye ait toplu taşıma araçlarının hasılatlarının yüklenici hesaplarına intikali önem arz ettiğinden bu tahsilatların ertesi gün hesaplara intikal ettirilmesi ve kalan tutarın zorunlu sebepler hariç aynı gün saat 16.00’a kadar İdare adına bankada açılan Ana Havuz Hesabı’na transfer edilmesi gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede, toplu taşıma araçlarına ait hasılatların zamanında hesaplara intikal ettirilmemesi nedeniyle belediyeye yatırılması gereken paraların Belediyenin banka hesabına 15-30 gün arasında değişen sürelerde yatırıldığı görülmüştür.
Yerinde inceleme esnasında, firmanın toplu taşıma araçlarından elde ettiği günlük hasılatlara ait listeler ile firmanın belediyenin Halkbank Safranbolu Şubesindeki vadesiz hesabına gönderdiği havalelere ait ekstreler 01/01/2024-31/12/2024 dönemini kapsar mahiyette Belediyeden temin edilmiş olup hasılat listeleri ile banka ekstrelerinin incelenmesinde;
Örneğin, 02/01/2024 tarihinde firma tarafından yapılan 27.815,10 TL günlük hasılatın 31.01.2024 tarihinde Belediyenin banka hesabına aktarıldığı, keza 30-31/01/2024 tarihli 26.821,75 TL hasılatın 28/02/2024 tarihinde, 28-29/02/2024 tarihli 46.327,20 TL hasılatın 18/03/02024 tarihinde, 28/03/2024 tarihli 26.735,05 TL hasılatın 25/04/2024 tarihinde, 18/04/2024 tarihli 30.729,10 TL hasılatın 09/05/2024 tarihinde, 31/10/2024 tarihli 39.234,50 TL hasılatın 26/11/2024 tarihinde, 28/11/2024 tarihli 52.231,00 TL hasılatın 30/12/2024 tarihinde firma tarafından Belediyenin banka hesabına aktarıldığı, bunların dışındaki tüm tahsilatların da 15 ila 30 gün aralığında değişen sürelerde Belediyenin banka hesabına aktarıldığı tespit edilmiştir. Tahsil edilen hasılatların zamanında Belediye hesaplarına yatırılmaması kamu kaynağının sebepsiz olarak firma tarafından kullanılıp nemalanmasına sebebiyet verdiği tartışmasızdır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 8 inci maddesinde; Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda oldukları hükmü mevcut olup buna göre kamu kaynağı olan hasılatların elde edilmesi, kullanılması ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınması zorunludur.
Kamu İdaresi cevabında; Bulgunun gereği için firma ile gerekli görüşmelerin yapıldığı ve halk otobüslerinde kredi kartı ile biniş ücretlerinin arttırılması için Belediye Meclis kararı alındığı, kredi kartı erken ödeme komisyon oranı ile ilgili bilginin de yine çalışılan firmadan alındıktan sonra komisyon oranının kabul edildiği ve her türlü biniş yöntemine ait tahsilatların ertesi gün iktisadi işletme hesaplarına geçecek şekilde uygulamaya başlanması için firmaya yazı yazıldığı belirtilerek bulgumuza iştirak edilmiştir. Ancak firma yazışmalarının neticesi devam ettiğinden konu netliğe kavuşmamıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, Safranbolu Belediyesi Sosyal Tesisi ve İktisadi İşletmesi uhdesinde bulunan (9) adet toplu taşıma araçlarında firma tarafından kurulup işletilen Elektronik Ücret Toplama sistemiyle firma tarafından tahsil edilen paraların süresinde belediye hesaplarına aktarılmaması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.