|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mal alımlarında bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmadan aşıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci ve 22’nci maddeleri, belirli parasal limitler dahilinde yapılan alımlarda bu sınırın aşılmaması gerektiğini vurgulamaktadır. Özellikle, idarelerin yaklaşık maliyeti 2.076.108,00 TL’ye kadar olan mal alımlarını pazarlık usulü ile, büyükşehir belediyeleri için 622.756,00 TL ve diğer idareler için 207.453,00 TL’yi aşmayan alımları ise doğrudan temin usulü ile gerçekleştirebileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, belirtilen limitlerin aşıldığı ve bu durumun Kamu İhale Kurulu’na başvuru yapılmasını gerektirdiği ortaya çıkmıştır. İlgili mevzuat, idarelerin bütçelerine konulan ödeneklerin %10’unu aşmalarının, Kurulun uygun görüşü olmadan mümkün olmadığını ifade etmektedir. Bu nedenle, bütçe sahibi kamu idarelerinin harcamalarını dikkatli bir şekilde planlamaları ve yasal gerekliliklere uymaları önem arz etmektedir. Sonuç olarak, mal alımlarında mevzuata uygun hareket edilmesi ve Kamu İhale Kurulu’nun onayının alınması gereken durumlarda gerekli adımların atılması gerekmektedir. Bu, hem yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Mal Alımlarında, Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde; idarelerin yaklaşık maliyeti 2.076.108,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise; büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Aynı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde;
“Bu Kanunun 21 ve 22 nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
31.12.2020 tarihli ve 31351 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği; üçüncü fıkrasında ise; Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, gerek 21’inci maddenin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
Yapılan incelemede; 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal alımlarında, aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 9: Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü ile Yapılan Alımlarda Ödenek Sınırı Aşımı Tablosu
| Harcama Kalemleri |
2024 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (TL) (A) |
Toplam Ödeneğin %10’u (Sınır) (TL) (B=A*%10) |
21/f ve 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) (C) | Sınırı Aşan Tutar (TL) (D=C-B) | 21/f ve 22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/Toplam Ödenek Tutarı (C/A) |
| Mal Alımı | 95.014.000,00 | 9.501.400,00 | 21.539.106,97 | 12.037.706,97 | 0,23 |
Kamu idaresi cevabında özetle; parasal limitler dâhilinde yapılan mal alımlarında söz konusu sınırın aşılmaması için özen gösterileceği, sınırın aşılması halinde ise Kamu İhale Kurulunun uygun görüşünün alınması durumunda harcamaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç itibarıyla, İdarenin mal alımlarında mevzuatta belirtilen usul ve esaslara uyulması, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınması gereken durumlarda bu yükümlülüğün yerine getirilmesi gerekmektedir.