|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, ilçe belediyelerinin katı atık toplama ve aktarma istasyonuna taşıma görevlerinin, Büyükşehir Belediyesi tarafından yerine getirildiğini ortaya koymuştur. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun ilgili maddeleri, katı atıkların toplanması ve aktarılması görevini ilçe belediyelerine verirken, büyükşehir belediyelerinin ise bu atıkların yeniden değerlendirilmesi ve bertaraf edilmesi konusundaki sorumlulukları bulunmaktadır. Ayrıca, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, çevre temizlik vergisi uygulamalarıyla ilgili düzenlemeleri içermektedir.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde, ana arterlerin temizliği ve atıkların taşınması işlemleri ilçe belediyelerinin sorumluluğundadır. Bu süreçte, ilçe belediyeleri ev ve iş yerlerinden çevre temizlik vergisi alarak hizmet sunmaktadır. Ancak, Büyükşehir Belediyesi, bu hizmetleri ilçe belediyeleri adına yürütmektedir. 2023 yılı raporunda da benzer bir durum tespit edilmesine rağmen, uygulamada herhangi bir değişiklik olmamıştır. Sonuç olarak, büyükşehir belediyelerinin görevi, katı atıkları aktarma istasyonlarından depolama sahalarına taşımak ve burada bertaraf etmektir. Katı atıkların süpürülmesi, toplanması ve aktarma istasyonlarına bırakılması işlemleri ise ilçe belediyelerine aittir. |
BULGU: İlçe Belediyesince Yapılması Gereken Katı Atık Toplanması ve Aktarma İstasyonuna Taşınması İşinin Büyükşehir Belediyesi Tarafından Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Belirlenen ana bulvarların süpürülmesi, çöplerinin alınması ve aktarma istasyonuna taşınması işinin Büyükşehir Belediyesi tarafından yapıldığı görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinde; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetlerin büyükşehir belediyesinin, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşıma görevinin ise ilçe belediyelerinin görev, yetki ve sorumluluğunda olduğu, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü” başlıklı 11’inci maddesinde; Büyükşehir belediyelerinin evsel katı atık bertaraf tesislerini kurup işleteceği, bu hizmetten yararlananlardan ücreti alınacağı, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde ise; belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlananların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, su ve kanalizasyon idareleri tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisinin yüzde seksenini ilgili belediyeye, yüzde yirmisini ise münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılmak üzere büyükşehir belediyesinin hesabına aktaracağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, büyükşehir belediyelerinde; katı atıkların yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetlerin yerine getirilmesi görev, yetki ve sorumluluğunun büyükşehir belediyesinde bulunduğu ve bunun karşılığında toplanan çevre temizlik vergisinden yüzde yirmi pay aldığı, ilçe belediyelerinin ise katı atıkların toplanması ve aktarma istasyonuna taşınması ile ilgili görev, yetki ve sorumluluğunun bulunduğu ve bunun karşılığında da çevre temizlik vergisinden yüzde seksen pay aldığı anlaşılmaktadır.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Sınırları içinde yer alan ana arterlerin yıkanması, süpürülmesi, çöplerinin alınması ve aktarma istasyonuna taşınması ve ilçelerden gelen atıkların Karacadağ Katı Atık Depolama sahasına taşınması hizmet işinde; çöplerin süpürülmesi, alınması ve aktarma istasyonuna taşınması kısmı ilçe belediyelerinin sorumluluğunda bulunmakta ve bunun için ilçe belediyeleri ilgili yerlerde bulunan ev ve işyerlerinden çevre temizlik vergisi payı almaktadır. İdare, ilçe belediyelerinin görev, yetki ve sorumluluğu altında olan hizmetleri onların adına yerine getirmektedir.
Diğer taraftan bu husus 2023 yılı Raporu’nda da yer aldığı halde idarece aynı uygulamaya devam edilmektedir.
Sonuç olarak büyükşehir belediyelerinin bu konudaki görevi, katı atıkları varsa aktarma istasyonlarından depolama sahasına taşıması ve burada bertaraf etmesidir. Katı atıkların süpürülmesi, alınması ve aktarma istasyonlarına veya bertaraf tesislerine bırakılması işinin ise ilçe belediyelerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.