|
ÖZET: Belediyeye ait 250’den fazla taşınmazın, 5393 sayılı Belediye Kanunu çerçevesinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun olarak ihale edilmeden ecrimisil bedeli karşılığında kullanıldığı tespit edilmiştir. 2886 sayılı Kanun’un 1. maddesi, belediyelerin mülkiyetindeki taşınmazların kiralanması gibi işlemlerin bu kanun hükümlerine göre yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, 75. madde, işgal edilen taşınmazlar için ecrimisil talep edilmesi ve bu taşınmazların mülki idare amirine başvurularak 15 gün içinde tahliye edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
5393 sayılı Kanun’un 15. maddesi, 2886 sayılı Kanun’un hükümlerinin belediye taşınmazları için de geçerli olduğunu ifade etmektedir. İçişleri Bakanlığı’nın genelgesi de, belediyelerin taşınmazlarının işgali durumunda ecrimisil talep edilmesi gerektiğini ve ödenmeyen ecrimisil için 6183 sayılı Kanun’un uygulanacağını belirtmektedir. Ancak, ecrimisil uygulaması, taşınmazların kiralanması anlamına gelmemekte, hukuka aykırı işgale karşı bir yaptırım olarak değerlendirilmektedir. Yapılan denetimlerde, belediyeye ait taşınmazların uzun süre boyunca ihale edilmeden ecrimisil yoluyla kullanıldığı görülmüştür. Bu durum, 2886 sayılı Kanun’un hükümlerine aykırıdır ve taşınmazların yasal çerçevede ihale edilerek kiraya verilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Belediyeye Ait Taşınmazlarının İhale Yapılmadan Ecrimisil Karşılığında Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Mülkiyeti belediyeye ait 250 adeti aşkın taşınmazın, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili hükümleri doğrultusunda 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre ihale yapılarak kiralanması gerekirken, ecrimisil bedeli alınmak suretiyle kullandırıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde; “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz (1) malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9’uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. (…) Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır. İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir” hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı ifade edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un yukarıdaki hükümlerinden anlaşılacağı üzere, devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bedeli idarece oluşturulacak komisyonca tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenmesi ve mülki idare amirine başvurularak işgal edilen taşınmazın 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanması gerekmektedir. Aynı hükümler, 5393 sayılı Kanun’un 15’inci maddesi gereği belediye taşınmazları için de geçerlidir.
Bunun yanında, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 15.11.2005 tarih ve 2005/119 sayılı Genelgesi’nde, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra belediyelerin sahip olduğu taşınmazların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden ecrimisil istenmesi, fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmeyen ecrimisil için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği de belirtilmiştir.
Taşınmaz malları işgal eden fuzuli şagil durumundaki kişilerden ecrimisil alınması, söz konusu taşınmazların sürekli bir şekilde ecrimisil tahsil edilerek idare edilebileceği anlamına gelmemektedir. Zira ecrimisil uygulaması, hukuka aykırı bir yararlanmadan dolayı taşınmazı işgal eden kişiden alınan bir tazminattır. Bir kamu taşınmazının kiralama veya idare etme usulü ve yöntemi değildir. Tam aksine, kamu malını korumaya yönelik bir yaptırımdır. 2886 sayılı Kanun’da, işgal edilen taşınmazın mülki idare amirine başvurularak 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanmasına yönelik düzenleme de ecrimisilin bir kiralama yöntemi olmadığını açıkça göstermektedir.
Yapılan incelemede, mülkiyeti belediyeye ait birçoğu işyeri olan 250 adeti aşkın taşınmazın uzun sürelerdir 2886 sayılı Kanunun ilgili maddeleri uyarınca ihale edilmeden fuzuli şagilden ecrimisil tahsil edilmek suretiyle kullandırıldığı görülmüştür.
Bu itibarla, fuzuli şagil durumundaki kişilerin işgaline izin verilerek taşınmazların ecrimisil alınması yöntemiyle idare edilmesi 2886 sayılı Kanun’un hükümlerine aykırılık teşkil etmekte olup söz konusu taşınmazların anılan Kanun hükümlerine uygun olarak ihale yöntemiyle kiraya verilmesinin sağlanması gerekmektedir.