|
ÖZET: Belediye şirketinde istihdam edilen personele yönelik hakedişlerin eksik ödenmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde, belediyeler, Kamu İhale Kanunu’nun belirlediği limitler ve şartlar olmaksızın kendi şirketlerinden personel alımı yapabilmektedir. Ancak yapılan incelemeler, belediyelerin bu şirketlere ödemeleri gereken hakedişlerin, gönderilen faturaların toplam tutarını karşılamadığını ve maddi imkanlar nedeniyle eksik ödendiğini ortaya koymuştur.
Özellikle SGK primleri ve gelir vergisi gibi gider kalemleri de eksik ödenmekte, bu durum alacaklı kurumlara zamanında ödeme yapılmadığı için gecikme zammı oluşmasına yol açmaktadır. Bu borçlar, nihayetinde İdare bütçesine ek yük getirmektedir. 31 Aralık 2024 itibarıyla, Bilecik Kayı Gıda Temizlik Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne olan toplam borç 47.698.245,00 TL olarak belirlenmiştir. Kamu İdaresi, hakedişlerin eksik ödenmesinin nakit yönetiminden kaynaklandığını belirtmiş ve SGK ile vergi borçlarının İlbank aracılığıyla ödeneceğini ifade etmiştir. İdare, hakediş ödemelerinin tam olarak yapılması için gerekli önlemleri alacağını taahhüt etmiştir. Bu bağlamda, personel hizmet bedeline ilişkin hakedişlerin zamanında ödenmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Doğrudan Hizmet Alımı Kapsamında Çalıştırılan Personele İlişkin Olarak Belediye Şirketine Hakedişlerin Eksik Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında Belediye Şirketinde istihdam edilmeye başlanan işçilere yönelik olarak Şirkete ödenmesi gereken hakedişlerin eksik ödendiği görülmüştür.
375 sayılı KHK’daki düzenleme sonucunda belediyeler tarafından belediye şirketlerinden 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın personel alımı yapılmaktadır. Söz konusu personel alımı neticesinde belediyeler tarafından kendi şirketlerine sözleşme koşullarına göre tespit edilen hakedişler ödenmektedir.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemelerde; belediyenin kendi şirketlerinden temin ettikleri personele yönelik olarak yaptığı ödemelerin gönderilen hakediş ve ekindeki faturanın toplam tutarı kadar olmadığı, maddi imkanlar ölçüsünde eksik ödendiği görülmüştür.
Hakedişin gider kalemlerinden sayılan asgari işçilik maliyeti içerisinde yer alan SGK primleri ve vergi tutarlarının bir kısmı da bu şekilde eksik ödenmiş olmaktadır. SGK primleri ile ücretlerinden kesilen gelir vergisini alacaklı kurumlara Şirket tarafından zamanında ödenememekte, bu nedenle söz konusu borçlara gecikme zammı işlemektedir. Bu borçlar ve gecikme cezaları nihayetinde İdare tarafından ödenmekte ve bu nedenle İdare bütçesine fazladan külfet getirmektedir. 31.12.2024 tarihi itibarıyla personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımına yönelik hakedişlerden oluşan Belediyenin şirketi olan Bilecik Kayı Gıda Temizlik Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine olan toplam borcu 47.698.245,00 TL’dir.
Kamu İdaresi cevabında, doğrudan hizmet alımı kapsamında çalıştırılan personel hakedişlerinin nakit yönetimi sebebiyle personel şirketine eksik ödendiği, bu nedenle belediye şirketince ödenmeyen SGK ve vergi borçlarının İlbank tarafından vergi gelirleri belediye payından kesilerek ilgili kurumlara ödendiği, bu bağlamda belediye gider bütçesine gecikme zammı külfetinin önüne geçilmesi için hakediş ödemelerinin tam olarak yapılması konusunda gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilerek bulguya iştirak edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından personel hizmeti bedeline yönelik gönderilen hakedişin personel şirketine ödemesinin, şirketin ise Belediyeden bu kapsamda aldığı para ile SGK ve vergi borçlarının ilgili kuruma ödemesinin zamanında yapılması gerekmektedir.