|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, çevre temizlik vergisi paylarının ilgili hesaplara aktarılmadığını ortaya koymuştur. Malatya’da, Battalgazi Belediyesi tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisinin yüzde yirmisinin Malatya Büyükşehir Belediyesi’ne iletilmediği, ayrıca Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) tarafından tahsil edilmesi gereken payın da alınmadığı belirlenmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, bu vergilerin zamanında aktarılması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, Battalgazi Belediyesi’nin tahsil ettiği çevre temizlik vergisinden Malatya Büyükşehir Belediyesi’ne aktarılması gereken 1.665.938,74 TL’nin gönderilmediği tespit edilmiştir. Ayrıca, MASKİ tarafından tahsil edilip Battalgazi Belediyesi hesabına aktarılması gereken 20.244.234,05 TL tutarındaki payın da alınmadığı anlaşılmıştır. İlgili yazışmalarla bu tutarların tahsil edilmesi talep edilmiş olsa da, henüz herhangi bir ödeme gerçekleşmemiştir. Mevzuat gereği, çevre temizlik vergisi paylarının zamanında aktarılması, kamu yararını gözetmekte ve olası hukuki ihtilafların önüne geçmektedir. Bu durum, ilgili belediyelerin mali sorumluluklarını yerine getirmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Çevre Temizlik Vergisi Paylarının İlgili Hesaplara Aktarımlarının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içinde bulunan belediye tarafından tahsil edilen işyerlerine ilişkin Çevre Temizlik Vergisi’nin yüzde yirmisinin Büyükşehir Belediyesine aktarılmadığı, Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) tarafından tahsil edilip Battalgazi Belediyesi hesabına aktarılması gereken payın alınmadığı tespit edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinin dokuzuncu fıkrasında;
“Su ve kanalizasyon idareleri büyük şehir dahilindeki her ilçe veya ilk kademe belediyesinin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan konutlara ilişkin olarak tahsil ettiği çevre temizlik vergisi ile bu verginin süresinde ödenmemesi nedeniyle tahsil ettiği gecikme zammının yüzde seksenini tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar bir bildirim ile ilgili belediyeye bildirerek aynı süre içinde öder. Tahsil edilen vergi ve gecikme zammının yüzde yirmisini ise münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılmak üzere büyük şehir belediyesinin hesabına tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar aktarır. Büyük şehir belediye sınırları içinde bulunan belediyelerin kendileri tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisinin yüzde yirmisi aynı esaslar çerçevesinde büyük şehir belediyelerine aktarılır.” hükmüne yer verilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “363 Kamu idareleri payları hesabı” başlıklı 276’ncı maddesinde;
“(1) Bu hesap, bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 277’nci maddesinde ise kamu idareleri payları hesabına ilişkin alacak kaydının yapılması şu şekilde ifade edilmektedir:
“Bütçe geliri olarak tahsil edilip, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarlar bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.”
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir Belediyesinin gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (o) bendinde;
“Büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile ilçe (…) belediyeleri; tahsil ettikleri vergiler ve benzeri malî yükümlülüklerden birbirlerine ödemeleri gereken paylar ile su, atık su ve doğalgaz bedellerini zamanında yatırmadıkları takdirde, ilgili belediye veya bağlı kuruluşun talebi üzerine söz konusu tutar, İller Bankası tarafından, yükümlü belediyenin genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek alacaklı belediyenin hesabına aktarılır. Gecikmeden kaynaklanacak faiz ve benzeri her türlü zararın tazmininden, ilgili ilçe (.) belediye başkanı ve sayman şahsen sorumludur. Bu fıkra hükmü, ilçe (.) belediyeleri hesabına yapılacak her türlü aktarmaları zamanında yapmayan büyükşehir belediye başkanı, bağlı kuruluş genel müdürleri ve saymanları hakkında da uygulanır.” denilerek Büyükşehir ve İlçe Belediyelerinin birbirlerine yapmak zorunda oldukları ödemelerin zamanında yapılmamasından kaynaklanan her türlü zarardan ilgili belediye başkanları ve saymanlar sorumlu tutulmuşlardır.
Yapılan incelemede 2024 yılı sonu itibariyle Battalgazi Belediyesi tarafından tahsil edilen işyerlerine ilişkin Çevre Temizlik Vergisinden Malatya Büyükşehir Belediyesine gönderilecek olan 1.665.938,74 TL tutarın Büyükşehir Belediyesine aktarımının yapılmadığı tespit edilmiştir. Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) tarafından tahsil edilip Battalgazi Belediyesi hesabına aktarılması gereken 20.244.234,05 TL tutarındaki yüzde seksenlik payın alınmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince 1.665.938,74 TL’nin, Belediye adına tahsil edilen Çevre Temizlik Vergisi alacaklarından Büyükşehir Belediyesine aktarılmasının 25.04.2025 tarihli ve 101435 sayılı yazıyla Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünden talep edildiği, bu konuda herhangi bir olumsuz cevap gelmesi halinde Belediye bütçe imkânları doğrultusunda aktarımının sağlanacağı; Genel Müdürlük tarafından Belediye adına tahsil edilen Çevre Temizlik Vergilerinden 31.12.2024 tarihine kadar aktarılması gereken tutarların, 11.04.2025 tarihli ve 100100 sayılı yazıyla istendiği, Müdürlüğün 18.04.2025 tarihli ve 84543 sayılı yazısında 31.12.2024 tarihi itibariyle 31.855.985,73 TL Belediye alacağının bulunduğunun belirtildiği ve yazışmalar yapılmak suretiyle bu meblağın tahsilinin sağlanacağı belirtilse de; ÇTV’ye ilişkin borcun ödenmesi ve alacağın Belediye hesaplarına intikali henüz sağlanmamıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat gereği çevre temizlik vergisine ilişkin payların ilgili hesaplara aktarımının yapılmasının kamu yararına olacağı ve muhtemel hukuki ihtilafları önleyeceği düşünülmektedir.