|
ÖZET: Meriç ilçesinde, haftada bir kurulan halka açık pazar yerinde esnaftan işgaliye harcı alınmadığı tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 52. maddesi, pazar yerlerinin işgali durumunda işgaliye harcının ödenmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, 2024 yılı içerisinde toplamda 13 hafta boyunca bu harcın tahsil edilmediği belirlenmiştir. İşgaliye harcı, kamu hizmetlerinden yararlananlardan alınan zorunlu bir ödemedir ve bu durum, belediyenin gelir kaybına neden olmaktadır.
Denetim raporuna göre, Meriç Belediyesi’nin pazar yerindeki işgaliye harcı tahsilatında eksiklikler yaşanmıştır. Kamu idaresi, gerekli önlemlerin alındığını belirtse de, bu durumu destekleyen yeterli belge sunulmamıştır. Bu nedenle, esnaftan alınmayan işgaliye harcının tahsil edilmesi ve bu ihmalde sorumluluğu olanların belirlenmesi önem arz etmektedir. Belediye zabıtalarının, pazar yeri yönetmeliğine uygun hareket edilmesini sağlamak amacıyla düzenli kontroller gerçekleştirmesi gerekmektedir. Bu önlemler, hem gelir kaybını önlemek hem de pazar yerinin düzenli işleyişini sağlamak açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Pazar Yerinde Faaliyet Gösteren Esnaftan Düzenli Olarak İşgaliye Harcı Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Meriç ilçesinde haftanın belli günü kurulan halka açık pazar bölgesinde faaliyet gösteren esnaftan işgaliye harcının bazı haftalar alınmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun;
“Konu” başlıklı 52’nci maddesinde; Belediye sınırları içinde bulunan aşağıdaki yerlerden herhangi birinin satış yapmak veya sair maksatlarla ve yetkili mercilerden usulüne uygun izin alınarak geçici olarak işgal edilmesi halinde, İşgal Harcına tabi olduğu, pazar veya panayır kurulan yerlerin, meydanların, mezat yerlerinin her türlü mal ve hayvan satıcıları tarafından işgali ile yol, meydan, pazar, iskele, köprü gibi umuma ait yerlerden bir kısmının herhangi bir maksat için işgalinin işgal harcının konusunu oluşturduğu”,
“Mükellef” başlıklı 53’üncü maddesinde; “İşgal Harcını, işgali harca tabi yerleri 52’nci maddede yazılı maksatlarla işgal edenlerin ödemekle mükellef olduğu”,
Hükme bağlanmıştır.
Söz konusu Kanun’un “Harcın tarifesi” başlıklı 56’ncı maddesinde ise İşgal Harcı tarifesi tablo halinde belirlenmiştir.
Harç; kamu kuruluşlarının sundukları bazı hizmetler karşılığında, bu hizmetlerden yararlananlardan alınan ödemelerdir. Bu ödemenin doğması için toplum yararı sağlanmış olabileceği gibi, özel fayda sağlanmış da olabilir. Harçlar zorunludur, kişilerin tercihine bağlı bir husus değildir.
Her hafta salı günleri Meriç İlçe merkezinde kurulan pazar yerine yönelik iş ve işlemler ile işgal ücreti gelir kayıtlarının incelenmesi sonucunda; her hafta kurulan pazar yerinden bazı haftalarda işgal harcı tahsilatı yapılmadığı, toplamda 2024 yılı içerisinde 13 hafta hiçbir gelir elde edilmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddelerinden de anlaşılacağı üzere, semt pazarlarında belediyenin yerini kullanan esnaftan işgaliye harcı tarifesindeki harç tutarının tahakkuk ve tahsil edilmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında, gerekli önlemlerin alındığı belirtilmiş olsa da kanıtlayıcı belge ve yeterli açıklama sunulmamıştır.
Gelir kaybı dolayısıyla oluşacak kurum zararlarının önlenmesi açısından idare tarafından pazar yeri tahsis edilen veya pazar tezgâhı açan esnaftan Belediye tahsildarlarınca alınmayan işgal harcının alınması, bu ihmalde sorumluluğu olanların tespit edilerek gerekli disiplin sürecinin başlatılması ve Pazar Yeri Yönetmeliği’ne uygun hareket edilmesinin sağlanması açısından Belediye zabıtalarınca gerekli kontrollerin aksatılmadan ve düzenli olarak sağlanması gerekmektedir.