|
ÖZET: Gider tahakkukları hesaplarının gerçeği yansıtmadığına dair 2024 yılı Sayıştay denetim raporunda, kamu idarelerinin kredi faizlerinin muhasebeleştirilmesinde sorunlar tespit edilmiştir. İlgili raporda, tahakkuk eden faizlerin yerine, 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesapları’na kaydedildiği ve bu tutarların doğrudan gider olarak faaliyet sonuçları hesabına yansıtıldığı belirtilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 5’inci maddesi, kamu idarelerinin faaliyetlerinin belirli dönemlerde raporlanacağını ve her dönemin sonuçlarının bağımsız olarak değerlendirileceğini ifade etmektedir.
Raporda, kamu idarelerinin borçlandıkları mali kuruluşlardan kaynaklanan faiz giderlerinin, ilgili dönemlerde gider olarak kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesapları, tahakkuk etmiş giderlerin izlenmesi için kullanılmalıdır. Ancak yapılan incelemelerde, kredi sözleşmelerine dayanan faiz ödemelerinin, tahakkuk durumuna bakılmaksızın muhasebeleştirildiği ve bu durumun bilanço ve faaliyet sonuçları tablolarında hatalı yansımalar oluşturduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, kamu idaresinin, kredi faiz ödemelerine ilişkin muhasebe kayıtlarını mevzuata uygun olarak düzenlemesi gerektiği ifade edilmektedir. 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesapları’na, ilgili dönemlerde tahakkuk eden faiz giderlerinin kaydedilmesi önem arz etmektedir. Bu durum, mali raporlamaların doğruluğunu sağlamak açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Gider Tahakkukları Hesaplarının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından temin edilen krediler için ödenecek faizlerin muhasebeleştirilmesi işleminde, tahakkuk etmiş faiz yerine 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesapları’na kaydedildiği ve kayıtlara alındığı yılın faaliyet sonuçları hesabına doğrudan gider olarak kaydedildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlar arasında sayılan “dönemsellik” kavramı ile kamu idarelerinin faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanacağı ve her dönemin faaliyet sonucunun diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanacağı belirtilmiştir.
Yönetmelik’in “Faiz giderleri ve faiz gelirleri” başlıklı 36’ncı maddesinde, kamu idarelerinin mali kuruluşlardan yaptıkları borçlanmalar dolayısıyla tahakkuk eden faizlerin ilgili oldukları dönemde gider yazılacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 381 Gider Tahakkukları Hesabı’na dair “Hesabın Niteliği” başlıklı 289′ uncu maddesinde; bu hesabın tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak gelecek aylarda ödenebilir duruma gelecek olan borçlar ile 481 Gider Tahakkukları Hesabı’nda kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 481 Gider Tahakkukları Hesabı’na dair “Hesabın Niteliği” başlıklı 338’inci maddesinde ise bu hesabın tahakkuk etmiş giderlerden kaynaklanan ancak içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemden sonraki dönemlerde ödenebilir duruma gelecek borçların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde Kamu İdarelerinin dönemsellik ilkesine uygun olarak faiz giderlerini ilgili oldukları dönemde gider yazacağı, tahakkuk etmiş olmakla birlikte ödemesinin daha sonra yapılacağı faiz giderinin ise vadesine göre 381 veya 481 Hesabı’na kaydetmek suretiyle giderleştirileceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, İdare tarafından İller Bankası ve diğer bankalar ile yapılan kredi sözleşmelerinde kredi geri ödemelerinin aylık periyotlar halinde olduğu, krediye ait ödeme planında gösterilen ve İdareye bildirilen toplam faiz tutarlarının, tahakkuk edip etmediğine bakılmaksızın 630 Giderler Hesabı’na borç ve 381 ile 481 Gider Tahakkukları Hesabı’na alacak kaydedilerek muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
Dönemsellik ilkesine aykırı olarak yapılan kayıtlar Bilanço’da 381 Hesabı’nın 12.167.607,44 TL, 481 Hesabı’nın 1.514.637,77 TL, Faaliyet Sonuçları Tablosu’nda 630 Giderler Hesabı’nın ise 13.682.245,21 TL fazla görünmesine neden olmuştur.
Kamu idaresi cevabında, İdarece kullanılan kredilere ilişkin faiz ödemelerinin muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun olarak yapılacağı ifade edilmiştir.
İdarece, 381 ve 481 Gider Tahakkukları Hesaplarına, ilgili oldukları aylarda veya yıllarda işlemiş ve tahakkuk ettirilmiş faiz giderlerinden gelecek ay veya yıllarda ödenecek olan tutarların kaydedilmesi gerekmektedir.