|
ÖZET: İdari para cezalarının tahakkuk kayıtlarının yapılmaması ve tahsilat için herhangi bir işlem gerçekleştirilmemesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. Büyükşehir İlçe Belediyesi Encümeni tarafından kesilen 4.901.333,06 TL tutarındaki idari para cezasının muhasebe hesaplarında izlenmediği ve tahsilat için adım atılmadığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, gelirlerden alacakların tahakkuk kayıtlarının yapılmasını ve izlenmesini zorunlu kılmaktadır.
Yönetmelik gereğince, idari para cezalarına ilişkin tahakkukların 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı altında muhasebeleştirilmesi ve tahsilat işlemlerinin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu kanun, amme alacaklarının tahsilat süreçlerini düzenlemekte ve vadesinde ödenmeyen alacaklar için cebren tahsil yöntemlerini içermektedir. İdare, denetim bulgularına ilişkin olarak, konuya dair gerekli düzeltmelerin yapılacağını ve ilgili personelin uyarılacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, idari para cezalarının zamanında tahakkuk ettirilmesi ve tahsilat süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: İdari Para Cezalarının Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması, Tahsilatı İçin Herhangi Bir Faaliyet Yürütülmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Encümen tarafından kesilen idari para cezalarının tahakkuk kayıtlarının yapılarak muhasebe hesaplarında izlenmediği, tahsilatı için herhangi bir işlem yapılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin;
“120 Gelirlerden alacaklar hesabı” başlıklı 86’ncı maddesinde, Gelirlerden Alacaklar Hesabının; mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacakları ile duran varlıklar ana hesap grubu içerisindeki gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ve bunlardan yapılan tahsilat ve terkinlerin izlenmesi için kullanılacağı,
“Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 87’nci maddesinin 1’inci fıkrası (a-1) bendinde; ilgili servislerce tahakkuk bordroları ile ya da tahakkuk fişleri ile muhasebe birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkuklarının, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtlarının yapılacağı, bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili gereken tutarların bu hesaba, içinde bulunulan dönemi takip eden dönemlerde tahsili gereken tutarların ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan gelirlerden alacaklar hesabına kaydedilerek izleneceği,
“Hesabın işleyişi” başlıklı 88’inci maddesinin 1’inci fıkrası (a-1) bendinde de; gelir tahakkuk tutarlarının bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği
İfade edilmiştir.
Yönetmelik’in yukarıdaki hükümleri gereği bir yıl veya faaliyet dönemi içerisinde tahsili gereken alacakların 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına kaydedilerek izlenmesi, idari para cezalarına ilişkin tahakkuk kayıtlarının da Mahalli İdareler 2024 Yılı Detaylı Hesap Planına göre 120.05.03.02 İdari Para Cezaları alt detay ekonomik kodunda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un;
“Kanunun şümulü” başlıklı 1’inci maddesinde belediyelere ait vergi, resim, harç, …, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer’i amme alacakları … hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur.”
“Ödeme zamanı ve önce ödeme” başlıklı 37’nci maddesinde “Hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacakları Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir.”
“Cebren tahsil ve şekilleri” başlıklı 54’üncü maddesinde “Ödeme müddeti içinde ödenmeyen amme alacağı tahsil dairesince cebren tahsil olunur.”
“Ödeme emri” başlıklı 55’inci maddesinde “Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunur.”
“Tahsil zamanaşımı” başlıklı 102’nci maddesinde “Amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Para cezalarına ait hususi kanunlarındaki zamanaşımı hükümleri mahfuzdur.”
Hükümleri yer almaktadır.
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un yukarıdaki hükümleri gereği de; belediyelere ait vergi, resim, harç, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer’i amme alacakları hakkında da 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanacak olup amme alacağının usulüne uygun olarak yapılan tebliğden itibaren (1) ay içinde ödenmesi, süresi içinde ödenmeyen amme alacağının tahsil dairesince cebren tahsil olunması, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere (15) gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir “ödeme emri” ile tebliğ olunması, amme alacağının (5) yıllık tahsil zamanaşımı süresine dikkat edilmesi gerekmektedir.
İdari para cezalarına ilişkin incelemede; encümen tarafından kesilen 4.901.333,06 TL tutarındaki idari para cezasının tahakkuk kayıtlarının yapılarak muhasebe hesaplarında izlenmediği, tahsilatı için de idarece herhangi bir işlem yapılmadığı görülmüştür.
İdare bulgu konusu hususa katılmış olup konuyla ilgili işlem yapan görevli personelin uyarılacağı, hataların düzeltileceği ifade edilmiştir.
Encümen tarafından kesilen idari para cezalarının Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 86’ncı ve devamındaki maddeleri gereği 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına tahakkuk kayıtlarının yapılarak muhasebe hesaplarında izlenmesi ve amme alacağının zamanaşımı süresi de göz önünde bulundurularak 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un ilgili hükümlerine göre tahsiline yönelik iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.