|
ÖZET: Belediyenin bir taşınmazının ihalesiz olarak kiraya verilmesi ve tahmin edilen kira bedelinin hatalı belirlenmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında ele alınmıştır. İpsala ilçesinde bulunan 100.000 m² büyüklüğündeki arsa, gümrük sahası tır parkı inşası amacıyla, 05.02.2020 tarihli meclis kararıyla ihale yapılmadan kiralanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre, taşınmazların kiralanması için ihale süreci gerekmekte ve tahmin edilen bedelin belirlenmesinde çeşitli kaynaklardan bilgi alınması zorunludur.
Yapılan incelemelerde, kiralama bedelinin, çeltik ekimi için belirlenen bir bedel üzerinden hesaplandığı tespit edilmiştir. Ancak, bu taşınmazın tır parkı olarak kullanılacağı göz önüne alındığında, çeltik ihalesi için belirlenen bedelin kullanılması uygun değildir. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını belirterek, gelecekte taşınmaz kiralama işlemlerinin ilgili kanunlara uygun şekilde gerçekleştirileceğini ve tahmin edilen bedelin de mevzuat çerçevesinde belirleneceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, belediyenin taşınmaz kiralama işlemlerinin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun olarak ihale yoluyla yapılması ve her taşınmaz için kira bedelinin mevzuatta belirtilen yöntemlerle tespit edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Belediyenin Bir Taşınmazının İhalesiz Olarak Kiraya Verilmesi ve Tahmin Edilen Bedelin Hatalı Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından 100.000 m2 büyüklüğündeki bir arsanın, İpsala gümrük sahası tır parkı yapılmak amacıyla ihale yapılmadan meclis kararı alınarak kiraya verildiği ve tahmin edilen kira bedelinin hatalı belirlendiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin (h) bendinde, mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde taşınmaz almak, kamulaştırmak, satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek, bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesis etmenin belediyenin yetkisinde olduğu ifade edilmiştir.
Yine aynı Kanun’un “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin (e) bendinde, taşınmaz malların üç yıldan fazla kiralanmasına karar verme yetkisinin belediye meclisinde olduğu belirtilmiştir.
Söz konusu mevzuat hükümlerinden; Belediyenin, mülkiyetinde bulunan taşınmazlar üzerinde kiralama şeklinde tasarruf etme yetkisinin bulunduğu ve üç yıldan fazla kiralamalarda meclis kararı alınması gerektiği anlaşılmaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği; “İlkeler” başlıklı 2’nci maddesinde, Kanun’un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması gerektiği; “İhalelerde kapalı teklif usulünün esas olduğu” başlıklı 36’ncı maddesinde ise, Kanun’un 1’inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Tahmin edilen bedelin tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde, tahmin edilen bedelin idarelerce tespit edileceği veya ettirileceği, işin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatların belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulacağı, tahmin edilen bedelin, bunun dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterileceği ve asıl evrak arasında saklanacağı, bu bedelin gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirileceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediyenin 100.000 m2 büyüklüğündeki bir arsasının, üzerine İpsala gümrük sahası tır parkı alanı yapılmak ve kullanılmak amacıyla 10 yıllığına kiralandığı, bu işlemin 05.02.2020 tarih ve 11 sayılı Meclis Kararı alınarak ihale yapılmadan gerçekleştirildiği ve taraflar arasında sadece kira sözleşmesi imzalandığı tespit edilmiştir. Ancak yukarıda yer verilen mevzuat hükmünden de anlaşıldığı üzere, Belediyenin taşınmaz
kiralanması niteliğindeki bu işleminin, kapalı teklif usulü ile ihale yapılarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Diğer yandan bahse konu arsanın kiralama bedelinin, Belediye Encümeninin 31.10.2019 tarih ve 46 sayılı Karar’ı ekinde belirtilen 2019 yılının çeltik ihalesi sonucu ve ihale bedeli ile müstecir dökümünün yer aldığı listede dekar başına teklif edilen en yüksek bedel olan 1.400,00 TL’ye, 2019 yılının yeniden değerleme oranı (%22,58) uygulanarak belirlendiği anlaşılmıştır. Ancak Belediyenin her kiralama işlemine ilişkin tahmini bedeli ayrı olarak belirlemesi ve bu bedelin tespitinde kullanılacak fiyatları belediye, ticaret odası, sanayi odası ve borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturması gerekmektedir. Belediye tarafından kiralanan taşınmaz, çeltik ekimi amacıyla kiralanmamış, üzerine gümrük sahası tır parkı alanı yapılmak ve kullanılmak üzere kiralanmıştır. Dolayısıyla çeltik ekimi için ihale edilen bir taşınmazın kiralama bedelinin, tır parkı olarak kullanılmak üzere kiralanan taşınmazın tahmini bedelinin belirlenmesinde dikkate alınması, doğru bir tespit yöntemi değildir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda yer alan tespitlere katıldığını belirtmiş olup bundan sonraki süreçte taşınmazların, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine uygun şekilde ihale yapılarak kiraya verileceğini ve tahmin edelin bedelin yine aynı Kanun hükümlerindeki yöntemler kullanılarak belirleneceğini ifade etmiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin taşınmaz kiralama işlemlerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na uygun şekilde ihale yapılarak gerçekleştirmesi ve kiralanacak her taşınmazın kiralama bedelinin, mevzuatta belirtilen yöntemler kullanılarak tespit edilmesi gerekmektedir.