|
ÖZET: İdarelerin kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak satın aldıkları mal ve hizmetler için ödenen katma değer vergisinin indirim konusu yapılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1/3-g maddesi, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve diğer kuruluşların ticari, sınaî, zirai ve mesleki faaliyetleri dışında kalan teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olmadığını belirtmektedir. Ayrıca, KDV Kanunu Genel Uygulama Tebliği’nde de bu durum vurgulanmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, mahalli idarelerin yalnızca satışa konu olan mal ve hizmetlerin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal ve hizmetlere ilişkin ödedikleri KDV’yi indirim konusu yapabileceklerini ifade etmektedir. İdareler, gelir getirici olmayan faaliyetler için yapılan alımlarda ödenen KDV’yi indirim konusu yaparak 191 İndirilecek KDV hesabına kaydetmişlerdir. 2024 yılı itibarıyla bu durum, 126.766.134,86 TL tutarında KDV’nin indirim konusu yapılmasına yol açmıştır. Sonuç olarak, belediyenin ticari ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen işlemler için ödenen KDV’nin indirim konusu yapılması, bilanço ve maliyet hesaplarında dengesizliklere neden olmaktadır. Bu nedenle, indirim konusu yapılamayacak KDV tutarlarının 630 Giderler hesabı veya ilgili varlık hesaplarına eklenerek kaydedilmesi gerekmektedir. |
BULGU: İktisadi Faaliyet Konusu Olmayan Giderlere İlişkin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdarenin, kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmetler için ödenen katma değer vergisinin indirim konusu yapıldığı görülmüştür.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1/3-g maddesinde; genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınaî, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerin KDV’ye tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yine, KDV Kanunu Genel Uygulama Tebliği’nin “Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar ile Mesleki Kuruluşların Vergilendirilmesi” başlıklı B.2 bölümünde; “3065 sayılı Kanunun (1/3-g) maddesinde sayılan; genel bütçeye dâhil idareler, özel bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, dernek ve vakıflar ile her türlü mesleki kuruluşların ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamına girmediğinden vergiye tabi olmayacaktır.” hükmü yer almaktadır.
Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “191 İndirilecek katma değer vergisi hesabı” başlıklı 153/2 maddesinde; “Mahalli idareler, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları katma değer vergisini indirim konusu yaparlar. Bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen katma değer vergisi indirim konusu yapılmaz ve bu tutarlar ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edilir.” denilmektedir.
Söz konusu Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 154/1-a maddesinde belirtildiği üzere; kurumların katma değer vergisi tahsilatı yaptığı faaliyetleri ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yaptığı giderlerin katma değer vergisi hariç tutarı 630 Giderler Hesabına, veya aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaplara, indirilecek katma değer vergisi tutarı ise 191 İndirilecek Katma Değer Hesabına borç kaydedilecektir. Diğer taraftan, kurumların katma değer vergisi tahsilatı yaptıkları faaliyetleri dışında kalan iş ve işlemleri ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yaptıkları giderleri ise KDV dâhil tutarı 630 Giderler Hesabına ya da aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaplara borç kaydedilecektir.
İdare tarafından Yol Yapım Bakım ve Onarım Daire Başkanlığı ile Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı’nın gerçekleştirdiği ve belediyenin gelir getirici olmayan yol yapım ve onarım, asfalt üretim, vektörle mücadele gibi faaliyetleri, gelir getirici faaliyet sayılarak bu birimlerin yaptığı tüm alımlarda 191 İndirilecek KDV hesabı’na borç kaydı yapılmıştır. Bu çerçevede 2024 yılı içerisinde 126.766.134,86 TL tutarında KDV’nin indirim konusu yapıldığı tespit edilmiştir.
Belediyenin ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetlerine ilişkin KDV’yi indirim konusu yaparak 191 İndirilecek KDV hesabına kaydetmesi, 190 Devreden KDV hesabının bilançoda olması gerekenden yüksek tutarlarda yer almasına ve 630 Giderler hesabının faaliyet sonuçları tablosunda olması gerekenden daha düşük görünmesine neden olmaktadır.
Bu nedenle indirim konusu yapılamayacak işlemlere ilişkin KDV tutarlarının 630 Giderler hesabı ya da ilgili varlık veya stoklar hesabının maliyetine eklenerek kaydedilmesi gerekmektedir.