|
ÖZET: Ruhsatsız yapılarla ilgili olarak, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu idaresinin bu yapılar için imar mevzuatındaki yaptırımları uygulamadığını ortaya koymaktadır. 3194 sayılı İmar Kanunu’na göre, yapıların imar planı ve ruhsat şartlarına uygun olarak inşa edilmesi gerekmektedir. Yapı ruhsatı almak için gerekli belgelerin belediyelere sunulması zorunludur. Ayrıca, kullanma izni alınmamış yapılar, elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanamazken, ruhsatsız yapılar mühürlenmeli ve ruhsat alınması için belirli bir süre tanınmalıdır.
Yapılan incelemeler, kamu idaresinin ruhsatsız inşaatlara elektrik bağlantısı sağlamak için resmi yazılar düzenlediğini göstermektedir. Bu yazılarda, yapıların ruhsata tabi olmadığı ve elektrik bağlantısında bir sakınca bulunmadığı belirtilmektedir. Ancak, bu durum mevzuat hükümlerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. İdare, ruhsatsız yapılar için gerekli işlemleri yapmadığı gibi, bu tür yapıların tespit edilmesi ve yıkım süreçlerinin başlatılması gerekmektedir. Sonuç olarak, ruhsatsız yapılarla ilgili mevzuatın etkin bir şekilde uygulanması, kamu idaresinin sorumluluğundadır. İlgili yasalar çerçevesinde, kaçak inşaatların tespit edilerek gerekli idari işlemlerin yapılması, hem kamu güvenliği hem de şehir planlaması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Ruhsatsız Yapılara Yaptırımların Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresince elektrik bağlantısı yapılması maksadıyla İdareye başvuran ruhsatsız yapılara imar mevzuatında yer alan yaptırım hükümlerinin uygulanmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Yapı” başlıklı 20’nci maddesinde, yapı; kişi ve kuruluşlarca imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabilir denilmektedir.
Kanun’un “Yapı Ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde Kanun kapsamına giren bütün yapılar için belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesinin alınması mecburi olduğu düzenlenmiştir. Aynı Kanun’un “Ruhsat alma şartları” başlıklı 22’nci maddesinde ise yapı ruhsatı almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edileceği; dilekçeye tapu, mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa, ebatlı kroki eklenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Kanun’un “Kullanma izni alınmamış yapılar” başlıklı 31’nci maddesinde; İnşaatın bitme gününü, kullanma izninin verildiği tarih olarak belirlemiş ve kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılarda izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydalandırılamayacağını, ancak kullanma izni alan bağımsız bölümlerin bu hizmetlerden istifade ettirilebileceğini belirlemiştir. Kanun’un “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’nci maddesinde; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı tespit edilen yapının mühürleneceği ve yapı sahibinin en çok bir ay içerisinde ruhsat alarak mührün kaldırılması için ilgili idareye başvuracağı aksi halde ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılacağı ve masrafı yapı sahibinden tahsil edileceği belirtilmiştir. Ayrıca, idare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı bir aylık süre beklenmeden iptal edileceği ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında ilgili yıkım işlemlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’nci maddesinde Belediyelere Kanunların verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarma, belediye yasakları koyma ve uygulama ve kanunlarda belirtilen cezaları verme yetkisi verilmiştir.
Kamu İdaresince 5393 sayılı Belediye Kanunu’na dayanılarak çıkarılan İmar ve Şehircilik Müdürlüğü Görev ve Çalışma Yönetmeliği’nin “Müdürlüğün görevleri” başlıklı 7’nci maddesinde; ruhsatsız yapılan kaçak inşaatların, gecekonduların ruhsat ve eklerine aykırı yapılan yapıları tespit ederek zabıt tutmak ve bu tür yapılar hakkında İmar Kanunu hükümleri gereğince karar alınmak üzere Encümene havalesini sağlamak, görevleri belirlenmiştir.
Mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde yapı kullanma izin belgesi olmayan yapıların elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlandırılmayacağı, yapı ruhsatı olmadan veya yapı ruhsatı eklerine aykırı yapılan yapıların tespit edilmesi halinde ilgili yapının mühürlenmesi gerektiği, yapı sahibinin en çok bir ay içerisinde ruhsat alarak mührün kaldırılması için ilgili idareye başvuracağı aksi halde ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılacağı ve masrafı yapı sahibinden tahsil edileceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresince, yapı ruhsatı alınmadan inşaatına başlanan yapılara yapı sahibinin talebi üzerine elektrik bağlantısının yapılabilmesi için resmi yazı verildiği tespit edilmiştir. İlgili yazının içeriğinde söz konusu yapının yapı ruhsatına tabi olmadığı, fen ve sanat kurallarına uygun yapıldığı, elektrik bağlantısının yapılmasında herhangi bir sakınca bulunmadığı ifade edilmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, İdarece tespit edilen ruhsatsız yapılara ilişkin 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri uyarınca işlemlerin yapıldığı ifade edilmektedir.
Buna karşın, İdarece yapı ruhsatı alınmadan inşaatına başlanan yapılara yapı sahibinin talebi üzerine elektrik bağlantısının yapılabilmesi için resmi yazı verildiği dolayısıyla ruhsatsız yapıların tespitinin yapıldığı buna rağmen mevzuat hükümleri doğrultusunda herhangi bir işlem yapılmadığı görülmüştür.
Kamu idaresi tarafından tespit edilen ruhsatsız yapılan kaçak inşaatların tespit edilerek bu tür yapılar hakkında İmar Kanunu hükümleri gereğince idari işlemin tesis edilmesi gerekmektedir.