|
ÖZET: Yol yapımı için edinilen ilk madde ve malzemelerin, ilgili duran varlık maliyetine eklenmeden doğrudan giderleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İl Belediyesi Kamu İdaresi tarafından satın alınan karayolları ve trafik malzemeleri, 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabı’nda kaydedilmesine rağmen, bu malzemelerin kullanımı sırasında 630 Giderler Hesabı’na aktarılmıştır. Böylece, bu malzemelerin maliyetleri, inşa edilen yolların hesaplarına dahil edilmemiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kamu idarelerinin muhasebe işlemlerinin belirli ilkelere ve standartlara uygun olarak yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Özellikle, maddi duran varlıkların maliyet bedeli üzerinden kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda, 9.052.109,42 TL tutarındaki malzemenin giderleştirilmesi, 2024 yılı bilançosunda hatalara yol açmıştır. Kamu İdaresi, bu muhasebe kayıtlarının yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde düzenleneceğini belirtmiştir. Ancak, yol yapımında kullanılan malzemelerin giderleştirilmek yerine 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı’na eklenerek aktifleştirilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu durum, mali raporların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yol Yapımı Amacıyla Satın Alınan İlk Madde ve Malzemelerin İlgili Duran Varlık Maliyetine Eklenmeden Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından yol yapımında kullanılmak üzere satın alınan ve 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabı’nda izlenen karayolları ve trafik malzemelerinin kullanıldığında doğrudan giderleştirildiği, bünyesine girdikleri yolların maliyetine eklenmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 42’nci maddesine göre kurumların muhasebesinin, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ikinci bölümünde belirlenen ve muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan temel muhasebe kavramları ile faaliyet sonuçları, bütçe uygulama sonuçları, nazım hesaplara ilişkin ilkeler ve varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar ilkelerinden oluşan bilanço ilkeleri ile üçüncü bölümünde belirlenen muhasebe standartları, kurallar ve uygulamalara ilişkin hükümler çerçevesinde yürütüleceği belirtilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ikinci bölümünde yer alan “İç imkânlarla üretilen maddi duran varlıklar” başlıklı 20’nci maddesinde ise kamu idarelerinin bizzat kendi imkânlarıyla ürettikleri maddi duran varlıkların üretimi için yapılan giderlerin işlem tarihindeki maliyet bedeli üzerinden ilgili varlık hesaplarına kaydedileceği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar hesap grubunun işleyişine ilişkin 187’nci maddesinde; edinilen maddi duran varlıkların, maliyet bedeli ile hesaplara alınacağı, maliyet bedeline varlıkların elde edilmesinde yapılan her türlü giderin ilave edilmesi gerektiği belirtilmektedir. Yönetmeliğin 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının niteliğini açıklayan 190’ıncı maddesinde ise; herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin bu hesapta izlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresinin 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabı’nda karayolları ve trafik malzemeleri koduna kaydı yapılan yol yapım amacıyla kullanılan 9.052.109,42 TL’lik malzemenin çıkış kaydı yapılırken 630 Giderler Hesabı’na kaydedilerek direkt giderleştirildiği, kurum kaynakları kullanılarak yapımı gerçekleştirilen yolların 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı bünyesinde kayıt altına alınmadığı, bunun sonucu olarak 2024 yılı Bilançosu ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda 9.052.109,42 TL tutarında hataya neden olunduğu görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, söz konusu muhasebe kayıtlarının Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından yol yapımında kullanılan idare malı malzemelerin bedellerinin giderleştirilmeyip 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı’na eklenmek suretiyle aktifleştirilmesi gerekmektedir.