|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, bir belediyenin akaryakıt ödemesi için doğrudan temin dosyası hazırlamadığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2. maddesi, belediyelerin ihtiyaçlarını bu kanun hükümlerine uygun olarak temin etmeleri gerektiğini belirtmektedir. Kanunun 3. maddesi ise, belirli durumlarda istisnalarla alım yapılabileceğini ifade etmektedir. Ayrıca, 18. maddede uygulanabilecek ihale usulleri arasında açık ihale, belli istekliler arasında ihale ve pazarlık usulü yer almaktadır.
Yapılan incelemeler sonucunda, belediyenin akaryakıt ihtiyacının herhangi bir ihale süreci veya doğrudan temin dosyası olmaksızın fatura karşılığında ödendiği anlaşılmıştır. Kamu İdaresi, bu durumu kabul etmiş ve 2024 yılı itibarıyla akaryakıt alımının Devlet Malzeme Ofisi üzerinden gerçekleştirileceğini bildirmiştir. Bu bağlamda, Kamu İhale Kanunu’na tabi olmayan mal alımları için dahi, ihale usullerinden birinin uygulanması veya doğrudan temin dosyası hazırlanarak ihtiyaçların karşılanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Doğrudan Temin Dosyası Düzenlenmeksizin Akaryakıt Ödemesi Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından bir firmaya yapılan akaryakıt ile ilgili olarak doğrudan temin dosyası düzenlenmediği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:
(Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler.
…” denilmek suretiyle belediyelerin ihtiyaçlarını bu Kanun hükümlerine göre temin edecekleri hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan aynı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesi ile Kanun uygulanmaksızın yapılabilecek alımlar belirlenmiştir.
Yine aynı Kanun’un “Uygulanacak ihale usulleri” başlıklı 18’inci maddesinde de “İdarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde aşağıdaki usullerden biri uygulanır:
Açık ihale usulü.
Belli istekliler arasında ihale usulü.
Pazarlık usulü.
(Mülga: 30/7/2003-4964/12 md.)”
Denilerek uygulanabilecek ihale usulleri belirlenmiştir.
Ayrıca Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
a) İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi.
Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması.
Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.
Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.
…” şeklinde yapılan düzenleme ile Kamu İhale Kanunu hükümleri uygulanmaksızın yapılabilecek bazı alımlar belirlenmiştir.
Bu düzenlemeler bir arada değerlendirildiğinde İdarelerin ihtiyaçlarını esas olarak Kamu İhale Kanunu’nda belirlenmiş ihale usullerinden biri ile yapmasının esas olduğu ancak Kanunda yer alan istisnalar kapsamındaki ihtiyaçlar için Kanun’un uygulanmayacağı ve bazı ihtiyaçların da Kanunda düzenlenen ancak ihale usulü olarak kabul edilmeyen doğrudan temin ile karşılanabileceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, İdarenin akaryakıt ihtiyacının bir ihale yapılmaksızın veya doğrudan temin dosyası da düzenlenmeksizin doğrudan fatura karşılığı ödendiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu husus kabul edilmiş olup, 2024 yılı haizran ayı itibariyle akaryakıt alımının Devlet Malzeme Ofisi üzerinden yapıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere Kamu İhale Kanunundan istisna olmayan bir mal alımı yapılacak ise Kanunda yer verilen ihale usullerinden biri tercih edilerek ihale yapılması veya doğrudan temin dosyası düzenlenerek ihtiyaçlar temin edilmelidir.