ÖZET: Türkiye Belediyeler Birliği’ne aktarılan payların, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde Kamu İdareleri Payları Hesabında muhasebeleştirilmediği belirlenmiştir. Yapılan incelemelerde, 2023 yılında bu payların doğrudan 630 Giderler Hesabına kaydedildiği, oysa 363 Kamu İdareleri Payları Hesabının kullanılmasının gerektiği tespit edilmiştir. 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu ve Türkiye Belediyeler Birliği Tüzüğü, bu payların birliğin gelirleri arasında yer aldığını ve uygun şekilde muhasebeleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, 363 Kamu İdareleri Payları Hesabının, bütçe geliri olarak tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağını belirtmektedir. Bu bağlamda, ilgili yönetmelik gereğince, diğer kurumlara aktarılacak tutarların bu hesaba alacak olarak kaydedilmesi ve ödemelerin bu hesaptan yapılması gerektiği ifade edilmektedir. Ancak, mevcut uygulamada bu hesap kullanılmadan doğrudan giderleştirilmesi, muhasebe standartlarına aykırıdır.

İlgili idare, bu durumla ilgili gerekli önlemleri aldığını ve 363 Kamu İdareleri Payları Hesabının kullanımını sağlayacağını bildirmiştir. Türkiye Belediyeler Birliği’ne aktarılacak payların doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Türkiye Belediyeler Birliğine Aktarılan Payların Kamu İdareleri Payları Hesabında Muhasebeleştirilmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Türkiye Belediyeler Birliğine aktarılan payların 363 Kamu İdareleri Payları Hesabında izlenilmeden doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir.

5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun “Birliğin gelirleri başlıklı” 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; birlik üyelerinin, birliğin kuruluş ve faaliyet giderlerine katılma paylarının birliğin gelirlerinden olduğu belirtilmiştir. Türkiye Belediyeler Birliği Tüzüğü’nün “Birliğin gelirleri” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise birlik meclisince belirlenecek oranda üyelik aidatının alınacağı hüküm altına alınmıştır.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 363 Kamu İdareleri Payları Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 276’ncı maddesinde; bu hesabın, bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben tahsil edilip özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.

Aynı Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 277’nci maddesinde ise; bütçe geliri olarak tahsil edilip özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların bu hesaba alacak; bu hesapta kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben ödenen tutarların bu hesaba borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle, özel kanunları gereğince diğer kurumlara aktarılmak üzere hesaplanan tutarların 363 Kamu İdareleri Payları Hesabına alacak kaydedilmesi ve ödeneceği zaman bu hesaptan çıkışının yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.

Yapılan incelemede, 2023 yılında Türkiye Belediyeler Birliğine aktarılan payın öncelikle 363 Kamu İdareleri Payları Hesabına kaydedilip bu hesaptan çıkışının yapılması gerekirken, bu hesap kullanılmaksızın doğrudan 630 Giderler Hesabına kaydedildiği görülmüştür.

İdare ilgili hususla ilgili gerekli önlemlerin alındığını ve 363 hesabının kullanılmasının sağlanacağını bildirmiştir.

İdare tarafından Türkiye Belediyeler Birliğine aktarılacak paylar için 363 Kamu İdareleri Payları Hesabının kullanılması gerekmektedir.