|
ÖZET: Yapım işlerinde kesin kabul tutanağı onaylanmadan, yüklenicilere kesin hakediş raporu düzenlenerek ödeme yapılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İdare tarafından gerçekleştirilen bu uygulama, geçici kabul sonrası kesin hakediş raporunun düzenlenmesi sürecinde mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen kurallara göre, kesin hakediş raporunun düzenlenmesi için öncelikle geçici kabulün tamamlanması, ardından kesin metraj ve hesapların yapılması ve nihayetinde kesin kabul tutanağının onaylanması gerekmektedir.
Bu aşamaların sırasıyla uygulanmaması, yüklenicilere hatalı veya fazla ödeme yapılmasına neden olabileceği gibi, idarenin denetim mekanizmasını da zayıflatmaktadır. Kesin kabul işlemi tamamlanmadan yapılan ödemeler, hukuki uyuşmazlıklara ve kamu zararına yol açma riski taşımaktadır. Kamu İdaresi, gelecekte bu bulgular doğrultusunda dikkatli olunacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, kesin hakediş raporunun düzenlenmesi sürecinde mevzuatta öngörülen aşamalara titizlikle uyulması ve kesin kabul tutanağının onaylanmadan kesin hakediş raporunun düzenlenmemesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Yapım İşlerinde Kesin Kabul Yapılmadan Kesin Hakediş Raporu Düzenlenerek Yüklenicilere Ödeme Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare tarafından ihale edilen yapım işlerinde kesin kabul tutanağı İdarece onaylanmadığı halde geçici kabulden sonra kesin hakediş raporunun düzenlenerek yükleniciye ödeme yapıldığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Genel Şartname’nin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında sözleşmeye bağlanan yapım işlerinin yürütülmesine ilişkin esasları belirlemek amacıyla düzenlendiği ifade edilmiştir.
Şartnamenin “Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40’ıncı maddesinde ise:
Birim fiyat esaslı sözleşmelerde, işin geçici kabulü yapıldıktan sonra, kesin hakediş raporunun düzenlenmesine esas olacak kesin metraj ve hesapların tamamlanmasına başlanacağı, yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmeyeceği ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarların esas alınacağı,
Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde, kesin hakediş raporu düzenlenmesine, işin geçici kabulü yapıldıktan sonra başlanacağı ve sözleşme ve eklerinde öngörülen hükümler çerçevesinde kesin hesap işlemlerinin gerçekleştirileceği,
İdarelerin teslim aldıkları kesin hesapları, teslim tarihinden başlamak üzere en çok altı ay içinde inceleyip onaylayacakları, aksi halde yüklenicinin, varsa itirazlarında haklı sayılacağı gibi, işin kesin kabulü yapılmış olmak şartı ile, kesin hakediş raporunun düzenlenmesini de isteyebileceği,
Kesin hesapların ve kesin kabul tutanağının idarece onaylanmasından sonra, bunlara ilişkin onay tarihlerinin sonuncusundan başlamak üzere en çok otuz gün içinde, idarece onaylanmış kesin hesaplara dayalı olarak, yapı denetim görevlisi tarafından kesin hakediş raporunun düzenleneceği, belirtilmiştir.
Şartnamenin “Kesin kabul” başlıklı 44’üncü maddesinde; kesin kabul için belirlenen tarihte, yüklenicinin yazılı müracaatı üzerine, kesin kabul komisyonunun oluşturularak geçici kabuldeki esas ve usullerle kesin kabulün yapılacağı, yüklenicinin belirlenen tarihte kesin kabul başvurusunda bulunmaması halinde idarece re’sen kesin kabul işlemlerine başlanabileceği, kesin kabul tutanağının yetkili makam tarafından onaylanması ile kesin kabul işleminin tamamlanmış olduğu ifade edilmiştir.
İdare tarafından gerçekleştirilen yapım işlerine ilişkin incelemelerde, kesin kabul tutanağı onaylanmadan kesin hakediş düzenlenerek yükleniciye ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
Kesin hakediş raporunun düzenlenmesi sürecinde, öncelikle geçici kabul işleminin tamamlanması, ardından kesin metraj ve hesapların yapılması, daha sonra kesin kabul tutanağının idarece onaylanması ve ancak bu aşamaların tamamlanmasını takiben kesin hakediş raporunun düzenlenmesi gerekmektedir.
Bu sıralamaya uyulmaması durumunda, işin tamamlanmasıyla ilgili yeterli inceleme yapılmadan yükleniciye ödeme yapılması, fazla ya da hatalı ödemeye yol açabileceği gibi, kesin kabul işlemi tamamlanmadan yapıdaki eksikliklerin giderilmesi konusunda yüklenicinin sorumluluğunu azaltarak idarenin denetim mekanizmasını zayıflatmaktadır. Ayrıca, kesin kabul onaylanmadan ödeme yapılması, hukuki uyuşmazlıklara ve kamu zararına neden olabilecek bir uygulama riskini doğurmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında bundan sonra yapılacak işlerde bulguda belirtilen hususlara dikkat edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, kesin hakediş raporunun düzenlenmesi sürecinde mevzuatta öngörülen aşamaların sırasıyla ve eksiksiz olarak uygulanması, kesin kabul tutanağının onaylanmadan kesin hakediş raporunun düzenlenmemesi gerekmektedir.