|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, içme ve kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerinde idari ve fiziki su kayıplarının önlenmesine yönelik mevzuat gerekliliklerinin yeterince yerine getirilmediği tespit edilmiştir. 08.05.2014 tarihli İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği, su israfının önlenmesi ve etkin kullanımını sağlamak amacıyla yayımlanmıştır. Yönetmelik, idarelerin su kayıplarını azaltmaya yönelik stratejiler geliştirmesi gerektiğini vurgulamakta ve yükümlülükleri yerine getirmeyenlerin sorumlu olacağını belirtmektedir.
16.07.2015 tarihinde yayımlanan Teknik Usuller Tebliği, su kayıplarının önlenmesi için idarelerin alması gereken önlemleri detaylandırmaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde, basınç ölçümlerinin gerçekleştirilemediği, debimetrelerin arızalı olduğu ve Coğrafi Bilgi Sistemi ile SCADA sisteminin etkin kullanılmadığı görülmüştür. Bu eksiklikler, su kaynaklarının verimli yönetimini engelleyerek kayıp oranlarını artırmaktadır. Sonuç olarak, içme suyu yönetiminin etkinliği için hidrolik modelleme, ölçüm ve izleme sistemlerinin güncellenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, artan su talebi ve iklim değişikliği karşısında su kaynaklarının korunması zorlaşacak ve gelecekte içme suyu temininde ciddi sorunlar yaşanabilecektir. |
BULGU: Su Kayıplarının Kontrolüne İlişkin Mevzuat Gerekliliklerinin Tam Olarak Yerine Getirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Yapılan incelemelerde, idare tarafından içme ve kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki idari ve fiziki su kayıplarının önlenmesine yönelik mevzuatta öngörülen çalışmaların tamamlanmadığı belirlenmiştir.
İçme-kullanma suyunun etkin kullanımı ve su israfının önlenmesi amacıyla 08.05.2014 tarih ve 28994 sayılı Resmî Gazete’de İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği yayımlanmıştır.
Yönetmelik’in “Sorumluluk” başlıklı 11’inci maddesinde, Yönetmelik’te belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenlerin, ilgili mevzuata göre sorumlu olacağı ve idarelerin, stratejik planlarında su kayıplarını azaltmaya yönelik faaliyetlerine yer vermek zorunda oldukları ifade edilmiştir.
İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği’ne istinaden 16.07.2015 tarih ve 29418 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliği yayımlanmıştır.
Tebliğ’in “Genel hükümler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, içme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki idari ve fiziki su kayıplarının önlenmesi için, idari ve fiziki su kayıplarının ölçüme dayalı olarak belirlenmesini, şebekenin ve sistemin şartnamelere ve uygulama projelerine uygun yapılmasını, kullanılan malzemelerin standartlara uygun olarak temin edilmesini, sistemde ana basınç bölgesi ve alt bölgelerin oluşturulmasını, şebekede etkili bir basınç ve debi yönetimi ile optimum işletme şartlarının sağlanmasını, sistemin izlenmesi ve kayıt altına alınmasını ve etkili bir su yönetim sistemini sağlamakla yükümlü oldukları belirtilmiştir.
Tebliğ’in “Temin edilen içme suyu hacminin ve debisinin ölçülmesi” başlıklı 6’ncı ve devamı maddelerinde ise, su kayıplarının önlenmesi, kurulacak sistemler, kullanılacak malzemeler ve su kayıplarının kontrolü amacıyla yapılması gerekenlere ilişkin bölüm başlıkları halinde idareler tarafından yapılması gereken hususlar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Kurumun saha uygulamalarının anılan Tebliğ’de yer alan bölüm başlıkları temelinde incelenmesi neticesinde;
Şehirde oluşturulmuş alt bölgelerde basınç ölçümlerinin yapılamadığı, ayrıca alt bölgelere ait basınç ölçerlerin arızalı olduğu,
Su temin miktarlarının hesaplanması amacıyla, su kaynağının çıkış boru hattı üzerinde debimetre bulunduğu, ancak baraj yükleme deposu önünde meydana gelen heyelan nedeniyle veri alınamadığı, ayrıca önceden yapılan su depolarında giriş ve çıkış debi ölçer cihazlarının bulunmadığı,
Coğrafi Bilgi Sistemi’nin Su İşleri Müdürlüğü tarafından kullanılmadığı ve sistemin henüz faaliyete geçirilmediği
Veri kontrol ve izleme sistemi (SCADA) bulunduğu ancak yeni oluşan bölgeler için alt bölgelerin oluşturulmadığı ve ayrıca, SCADA sistemindeki alt bölgelere ait debi ve basınç değerlerinin mekanik arızalar nedeniyle ölçülemediği,
Sistemin hidrolik modellemesinin merkez ilçede bulunmadığı,
Sistemin kalibrasyon ayarlamalarının tamamlanmadığı,
Yüksek tüketimli abonelerin uzaktan izleme sisteminin bulunmadığı, tespit edilmiştir.
İçme ve kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki ölçüm, izleme ve yönetim sistemlerinde tespit edilen eksiklikler, su kaynaklarının etkin kullanımını ve kayıpların önlenmesini engellemektedir. Hidrolik modelleme, basınç yönetimi ve uzaktan izleme sistemlerinin eksikliği nedeniyle su dağıtımında kontrol sağlanamamakta, bu durum kaçak kullanım riskini artırarak suyun verimli yönetilmesini zorlaştırmaktadır.
Özellikle iklim değişikliği ve su kaynaklarının azalmasıyla birlikte, içme ve kullanma suyu yönetiminin bilimsel ve teknik verilere dayalı olarak yapılması büyük önem taşımaktadır. SCADA sistemi, Coğrafi Bilgi Sistemi ve debimetre ölçümlerinin etkin kullanılmaması, su tüketiminin doğru hesaplanmasını engellemekte, kayıp-kaçak oranlarını artırmakta ve suyun sürdürülebilir yönetimini riske atmaktadır.
Sonuç olarak, içme ve kullanma suyu temin ve dağıtım süreçlerinin etkin şekilde yönetilebilmesi için hidrolik modelleme yapılmalı, ölçüm ve izleme sistemleri güncellenmeli ve kayıp-kaçak oranlarının azaltılmasına yönelik teknik düzenlemeler hayata geçirilmelidir. Aksi takdirde, artan su talebi karşısında su kaynaklarının korunması zorlaşacak, uzun vadede içme suyu temininde sıkıntılar yaşanabilecektir.