|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı işletmelere çevre temizlik vergisi ve ilan-reklam vergisi mükellefiyetinin tesis edilmediğini ortaya koymuştur. Belediyeden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alma zorunluluğu olmayan meslek grupları (mali müşavir, avukat, diş hekimi, doktor vb.) için bu durum, belediyelerin bu işletmelerden haberdar olmama riskini artırmakta ve vergi mükellefiyetinin oluşturulmasını zorlaştırmaktadır. 3572 sayılı Kanun’a göre, bu meslek grupları ruhsatlarını ilgili meslek odalarından alarak faaliyet göstermektedir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, belediye sınırları içinde çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan iş yerleri bu vergiye tabi tutulmaktadır. Büyükşehir belediyeleri, konutların çevre temizlik vergilerini su ve kanalizasyon idareleri aracılığıyla tahsil ederken, iş yeri olarak kullanılan binaların vergileri ilgili belediyeler tarafından tahakkuk ettirilmektedir. Tepebaşı Belediyesi sınırları içinde yapılan incelemede, 229 işletmenin çevre temizlik ve ilan-reklam vergisi mükellefiyetinin olmadığı tespit edilmiştir. Serbest meslek faaliyetlerinin konutlarda gerçekleştirilmesi, bu dairelerin iş yeri olarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Kamu İdaresi, bu durumu kabul etmiş ve gerekli çalışmaların sürdüğünü belirtmiştir. Sonuç olarak, ruhsat alınmayan mali müşavirlik, avukatlık ve mimarlık gibi serbest meslek faaliyetleri yürüten işletmelerin vergi mükellefiyetinin oluşturulması önem arz etmektedir. |
BULGU: Bazı İşletmelere Çevre Temizlik Vergisi ile İlan ve Reklam Vergisi Mükellefiyeti Tesis Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İş yeri açma ve çalışma ruhsatını Belediyeden alma zorunluluğu bulunmayan bazı iş yerlerinin çevre temizlik vergisi ile ilan ve reklam vergisi mükellefiyetinin bulunmadığı görülmüştür.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’a göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin belediyelerde olduğu ve hangi iş yerlerine bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Buna göre Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı alanlarda faaliyet gösteren işletmeler (mali müşavir, avukat, diş hekimi, doktor vs.) ruhsat için Belediyeye başvurmayacak, ilgili meslek odalarına veya belirli kurumlara başvurarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatını alacaklardır. Bu alanlarda faaliyet gösteren işletmelerin belediyelerden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almaması, belediyelerin bu iş yerlerinden haberdar olmama riskini arttırmakta ve vergi mükellefiyetinin tesis edilmesini güçleştirmektedir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre Temizlik Vergisi” başlıklı Mükerrer 44’üncü maddesinde, belediye sınırları ve mücavir alan içinde bulunan ve belediyenin çevre temizlik hizmetinden yararlanan iş yerlerinin çevre temizlik vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alan içerisindeki konutların çevre temizlik vergilerinin tahakkuk ve tahsilat işlemleri su ve kanalizasyon idareleri tarafından gerçekleştirilmektedir. İş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergilerinin tahakkuk ve tahsilat işlemleri ise ilgili belediyeler tarafından yapılmaktadır.
Aynı Kanun’da, ilan ve reklamı kendi adına yapan veya yaptıran gerçek veya tüzel kişilerin ilan ve reklam vergisi mükellefiyetine tabi olacağı belirtilerek dükkan, ticari, sınai müesseseler ile serbest meslek erbaplarınca çeşitli yerlere asılan ve takılan levha, yazı, resim gibi her çeşit sabit ilan ve reklamlar ile ışıklı veya projeksiyonlu ilan ve reklamların metre karesinden yıllık olarak alınabilecek taban ve tavan tutarlara ilişkin belirlemeler yapılmıştır.
Yapılan incelemede, Tepebaşı Belediyesi sınırları içerisinde 2024 yılında vergi dairesi mükellefi olan aktif işletmelerin listesi temin edilmiş ve bu listeden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı Belediye tarafından verilmeyen yerler Kamu İdaresinden alınan aktif vergi mükellefleri listesiyle karşılaştırılmış 229 adet iş yerinin çevre temizlik vergisi ile ilan ve reklam vergisi mükellefiyetlerinin olmadığı tespit edilmiştir.
Söz konusu serbest meslek faaliyetinde bulunanlardan bazılarının mesleki faaliyetlerini konut olarak kullanılan dairelerde gerçekleştirmeleri nedeniyle vergi mükellefiyetinin tesis edilmesinde bu şekilde kullanılan dairelerin mesken olarak değil iş yeri olarak değerlendirilmesi ve emlak vergisinin de mesken üzerinden değil iş yeri üzerinden alınması gerektiği değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu husus kabul edilmiş olup, gerekli çalışmaların devam ettiği ifade etmiştir.
Sonuç olarak, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı Kamu İdaresi tarafından verilmeyen mali müşavirlik, avukatlık ve mimarlık gibi serbest meslek faaliyetlerinin icra edildiği işletmelerin vergi mükellefiyetinin oluşturulması gerekmektedir.