|
ÖZET: İlgili denetim raporunda, bir ilçe belediyesinin imar planında park olarak belirlenen bir alanda, imar mevzuatına aykırı olarak ticari yapılaşmaya izin verildiği ve bu alanın kiralama yoluyla işletmeye açıldığı tespit edilmiştir. Planlı İmarlar Yönetmeliği’nde parklar, kent sakinlerinin yeşil alan ve dinlenme ihtiyaçları için ayrılmış yerler olarak tanımlanmıştır. Yönetmelikte belirtilen kurallara göre, bu tür alanlarda yapılaşma, kamuya açık olma özelliğini kaybettirmeyecek şekilde ve belirli sınırlamalar dahilinde gerçekleştirilebilir.
Yapılan incelemeler sonucunda, park alanlarının kamusal kullanımına yönelik olarak belirlenen yönetmelik hükümlerinin ihlal edildiği ortaya çıkmıştır. İlgili yönetmelik, kamuya ait alanların özel şahıs veya şirketlerin kullanımına verilmesini yasaklamakta ve bu alanların yapılaşma koşullarının sıkı bir şekilde belirlenmesini öngörmektedir. Denetim bulguları üzerine, belediye yetkilileri, gelecekte benzer durumların yaşanmaması için gerekli önlemlerin alınacağını ve bu alanların kamu hizmetine tahsis edilmiş olduğunu vurgulamıştır. Sonuç olarak, imar planlarında kamuya ayrılmış alanların başka amaçlarla kullanılması mümkün değildir. Bu durum, hem kamu yararını korumak hem de yeşil alanların işlevselliğini sürdürmek açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Park Üzerinde İmar Mevzuatına Aykırı Olarak Ticari Yapılaşmaya İzin Verilmesi ve Buranın Kiralama Yoluyla İşletmeye Açılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İmar planında park olarak ayrılan alanda, imar mevzuatına aykırı şekilde ticari yapılaşmaya izin verildiği ve buranın kiralama suretiyle işletmeye açıldığı görülmüştür.
Planlı İmarlar Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde parklar; kentte yaşayanların yeşil bitki örtüsü ile dinlenme ihtiyaçları için ayrılan, 19’uncu maddedeki kullanımlara da yer verilebilen alanları olarak ifade edilmiştir.
Planlı İmarlar Yönetmeliği’nin “Parsel kullanım fonksiyonlarına göre yapılaşma koşulları” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde;
“Park alanları: Bu alanlarda encümen kararıyla;
Açık havuz/süs havuzu, açık spor ve oyun alanı, genel tuvalet, pergola, kameriye,
1000 m2 ve üzeri parklarda ahşap veya hafif yapı malzemelerinden yapılmak, kat adedi 1’i, yüksekliği 4,50 metreyi ve açık alanları dâhil taban alanları toplamda %3’ü, her birinin alanı 15 m2‘yi geçmemek kaydıyla çay bahçesi, büfe, muhtarlık, güvenlik kulübesi parkın ihtiyacı için gerekli olan asgari ölçülerdeki trafo, parkın işlevini bozmayacak şekilde beton veya betonarme temel içermeyen spor aletleri,
Tabii veya tesviye edilmiş toprak zemin altında kalmak üzere, ağaçlandırma için TSE standartlarında öngörülen yeterli derinlikte toprak örtüsünün sağlanması, giriş çıkışının parkın giriş çıkışından ayrı olması ve parkın ihtiyacı için Otopark Yönetmeliği ekindeki en az otopark miktarları tablosundaki benzer kullanımlar dikkate alınarak belirlenecek miktarı aşmamak kaydıyla kapalı otopark,
10.000 m2 üzerindeki parklarda, açık alanları dâhil taban alanları, (2) numaralı alt bentte belirtilenler de dâhil toplamda %3’ü geçmemek üzere muvakkat yapı ölçülerini aşmayan mescit
5000 m2 ve üzeri parklarda parkın işlevini bozmayacak şekilde, açık alanları dâhil taban alanları (2) numaralı alt bentte belirtilenlerle birlikte toplamda (Danıştay Altıncı Dairesinin 9/10/2023 tarihli ve E.:2023/5169 sayılı kararı ile yürütmesi durdurulan ibare: %5) ‘i geçmemek, muvakkat yapı ölçülerini aşmamak ve tek binada olmak kaydıyla trafik güvenliği alınarak kamuya ait 112 acil ambulans istasyonu ile aile sağlığı merkezi, beton veya betonarme temel içermeyen, ilgili Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uygun yürüyüş ve koşu parkuru,
2500 m2 üzeri parklarda parkın işlevini bozmayacak şekilde, açık alanları dâhil taban alanları (2) numaralı alt bentte belirtilenlerle birlikte toplamda (Danıştay Altıncı Dairesinin 9/10/2023 tarihli ve E.:2023/5169 sayılı kararı ile yürütmesi durdurulan ibare: %5) ‘i geçmemek, muvakkat yapı ölçülerini aşmamak kaydıyla kamuya ait aile sağlığı merkezi, yapılabilir.” Denilmiştir.
Bahsedilen Yönetmelik hükümlerinden anlaşılacağı üzere, imar planlarında kamunun ortak kullanımına ayrılmış meydan, yol, park, yeşil saha gibi alanlar, bu yerlerle ilgili altyapı çalışması halihazırda yapılmamış olsa bile, kamu kullanımından geçici süreyle bile çıkarılarak özel şahıs veya şirketlerin kullanımına verilemez. Söz konusu yerler kamunun istifadesine açık olan ve tescile tabi olmayan yerlerdir. Bu alanlarda yapılaşma koşulları, kullanım şekli ve niteliği yönetmelik ve imar planlarının çizdiği çerçevede uygulanmalı, kamuya açık olma vasfını yitirecek şekilde yapılaşma ya da tasarrufun gerçekleşmemesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, imar planında park olarak ayrılan alanda, imar mevzuatına aykırı şekilde ticari yapılaşmaya izin verildiği ve buranın kiralama suretiyle işletmeye açıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediye sınırları içerisindeki imar planında park olarak ayrılan alanda imar mevzuatına aykırı olarak ticari yapılaşmaya izin verilmesi ve bu yerin kiralama yoluyla işletmeye açılması hususuyla ilgili olarak müteakip uygulamalarda gerekli hassasiyetin gösterileceği ve bu alanların “umumi hizmete” ayrılmış olması nedeniyle başka maksatlarla kullanılmayacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda bahsedilen Yönetmelik hükümlerine göre gerek hazineden devredilen gerekse düzenleme ortaklık payı olarak özel mülkiyetten belediyeye intikal etmiş alanların “umumi hizmete” ayrılmış olması nedeniyle başka maksatlarla kullanılması mümkün değildir.