Belediye Şirketine Yapılan Ödemelerden Asgari Ücret Destek Primi Kesintisi Yapılmaması ve Diğer Hizmet Alımlarından Kesilen Tutarların Gelir Kaydedilmesi (Sayıştay)

BULGU: Belediye Şirketine Yapılan Ödemelerden Asgari Ücret Destek Primi Kesintisi Yapılmaması ve Diğer Hizmet Alımlarından Kesilen Tutarların Gelir Kaydedilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

İdarenin 696 sayılı KHK kapsamında kurduğu personel şirketine yaptığı ödemelerden asgari ücret destek primi kesmediği, ayrıca diğer hizmet alımlarında yüklenicilere yapılan hakediş ödemelerinden kesilen asgari ücret destek primlerinin İşsizlik Sigortası Fonuna aktarılmayarak İdareye gelir kaydedildiği tespit edilmiştir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 75’inci maddesinin birinci fıkrasında; 2018 yılında bildirilen sigortalılara ilişkin toplam prim ödeme gün sayısının, 2018 yılı Ocak ile Eylül ayları için Bakanlar Kurulunca tespit edilen günlük tutar ile çarpımı sonucu bulunacak tutarın, bu işverenlerin Kuruma ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edileceği ve bu tutarın İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı maddenin 8’inci fıkrasında ise, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’un 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde sayılan idareler tarafından ilgili mevzuatı uyarınca yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen hizmet alımlarında, ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için birinci fıkra uyarınca İşsizlik Sigortası Fonu tarafından karşılanacak tutarların bu idarelerce işverenlerin hakedişinden kesilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Belediyeler 4734 sayılı Kanun’un 2’nci maddesinin (a) bendinde sayılan idareler arasında yer aldığından, belediyelerce asgari ücret destek kesintilerinin yapılması gerekmektedir.

Uygulamaya ilişkin olarak Sosyal Güvenlik Kurumunca yayımlanan 20.06.2018 tarih ve 2018/20 sayılı Genelge’nin “İhale Makamlarınca Destekten Yararlanan İşverenlerin Hakedişlerinden Yapılacak Kesintilere İlişkin Usul ve Esaslar” başlıklı 6.4. maddesinde; asgari ücret desteğine ilişkin olarak daha önce yayımlanan Genelgelerde hakedişten kesilen tutarların veya emanete alınan tutarların, Sosyal Güvenlik Kurumunun “İdarelerce e-borç sorgulama” ekranından görülebileceği belirtilmiştir. Ayrıca, söz konusu destek tutarının, kesinleşmesinden sonra genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere illerde muhasebe müdürlüklerinin, ilçelerde ise mal müdürlüklerinin banka hesaplarına aktarılması gerektiği düzenlenmiştir.

Asgari Ücret Destek Primi uygulaması, 5510 sayılı Kanun’a eklenen geçici maddeler ile 2019-2023 yıllarında da devam etmiştir. 5510 sayılı Kanun’un Geçici 78’inci maddesine dayanarak 2019 yılında Sosyal Güvenlik Kurumunca 2019/8 sayılı Genelge, Geçici 80’inci maddesine dayanarak 2020 yılında 2020/10 sayılı Genelge, Geçici 85’inci maddesine dayanarak 2021 yılında 2021/28 sayılı Genelge, Geçici 88’inci maddesine dayanarak 2022 yılında 2022/19 sayılı Genelge ve Geçici 96’ncı maddeye dayanarak 2023 yılında 2023/25 sayılı Genelge çıkarılmıştır.

Söz konusu Genelgelerde desteğin genel bütçeye gönderileceğine dair bir ifade bulunmamakla birlikte, “Tereddüt Edilen Hususlarla İlgili Başvuru Yapılması Gereken Kurum” başlıklı 8.5’inci maddesinde; ihale makamlarının destek tutarına ilişkin hakedişlerden yaptıkları kesintilerin İşsizlik Sigortası Fonuna aktarılıp aktarılmayacağı, aktarılacaksa her ay mı yoksa yılsonunda mı İşsizlik Sigortası Fonuna aktarılacağı gibi hususlardaki sorularına ilişkin başvuru merciinin Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü olduğu ifade edilerek belirtilen hususlarda ilgili kuruma müracaat edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Anılan Genelgelerde; ihale makamlarının hakedişlerden yaptıkları kesintilerin İşsizlik Sigortası Fonuna aktarılıp aktarılmayacağı ile ilgili açık bir düzenleme yapılmamakla birlikte konuya ilişkin Türkiye İş Kurumu İstihdam Hizmetleri Dairesi Başkanlığının 14.09.2020 tarih ve 300- E.00006539258 sayılı yazısında; Asgari Ücret Desteğine ilişkin SGK tarafından yayımlanan ilgili Genelgeler uyarınca ihale makamlarınca destek tutarlarına yönelik hakedişlerden yapılan kesintilerin her ay İşsizlik Sigortası Fonuna aktarılması gerektiği belirtilmiştir.

Yapılan incelemede, 2024 yılında İdarenin, 696 sayılı KHK kapsamında kurduğu personel şirketine yaptığı ödemelerden kesinti yapması gerekirken toplam 2.767.158,35 TL tutarında asgari ücret destek primi kesmediği, ayrıca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamında toplam 695.345,82 TL tutarında kesinti yaptığı ancak bu tutarları İşsizlik Sigortası Fonu’na aktarmak yerine İdare bütçesine gelir olarak kaydettiği tespit edilmiştir.

Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle, bulguda belirtilen hususların yerine getirilmesi adına gerekli işlemlerin başlatıldığı ve ilgili ödemenin yapılacağı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, 2024 yılına ilişkin olarak kesilen destek priminin İşsizlik Sigortası Fonu’na aktarılmak üzere Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğüne gönderilmesi, eksik kesinti yapılan tutarın ilgili mevzuata uygun şekilde tahsil edilerek fon hesabına yatırılması ve benzer hataların önlenmesi amacıyla muhasebe ve ödeme süreçlerine ilişkin kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekmektedir.