|
ÖZET: Yeni birim fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemlerinin imalat miktarlarının belirlenmemesi, revize birim fiyat uygulamasının hayata geçirilmesini engellemektedir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Kamu İdaresi tarafından yürütülen birim fiyatlı yapım işlerinde, sözleşmeye eklenen iş kalemlerinin miktarları tespit edilmediği için mevzuat çerçevesinde revize birim fiyat uygulaması gerçekleştirilememektedir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili maddeleri, proje değişiklikleri durumunda yeni iş kalemlerinin bedellerinin yüklenici ile birlikte belirlenmesini öngörmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin belirttiği kurallara göre, birim fiyatlı işlerde, sözleşmeye dahil edilen iş kaleminin miktarında %20’yi aşan bir artış meydana geldiğinde, bu artışın belirli sınırlar içinde revize birim fiyat üzerinden ödenmesi gerekmektedir. Ancak, yeni birim fiyat tespit edilen iş kalemlerinde, sözleşmede miktar belirtilmediği için revize birim fiyat hesaplaması yapılamamaktadır. Yapılan incelemelerde, Artvin Merkez’deki bazı projelerde bu durumun gözlemlendiği ve imalat miktarlarının belirtilmeden sözleşmeye dahil edildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, gelecekteki ihalelerde yeni birim fiyat tespiti sırasında iş kalemi miktarlarının belirlenmesine özen göstereceğini ifade etmiştir. Bu durum, revize birim fiyat uygulamasının sağlıklı bir şekilde yürütülmesi ve olası fazla ödemelerin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yeni Birim Fiyatla Sözleşmeye Dâhil Olan İş Kalemlerinin Miktarının Belirlenmemesi Nedeniyle Revize Birim Fiyat Uygulamasının Gerçekleştirilememesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından birim fiyatlı yapım işinde, yeni birim fiyat tespit edilerek sözleşmeye dâhil edilen iş kalemlerinin imalat miktarlarının belirlenmemesi nedeniyle mevzuatın öngördüğü revize birim fiyat uygulamasının gerçekleştirilemediği görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde; proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin veya iş gruplarının bedelleri ile sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedellerinin, anılan maddede belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edileceği belirtilmiştir. Bu şekilde hesaplanacak ilave işlerin bedellerinin; birim fiyat sözleşmelerde yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödeneceği ifade edilmiştir.
Diğer taraftan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım İşlerinde İş Kalemi Miktarının Değişmesi” başlıklı 52’nci maddesinde; birim fiyatlı işlerde yeni fiyat tespit edilerek sözleşmeye dahil olan iş kaleminin, projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyatın revize edileceği ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılacağı belirtilmiştir.
Tebliğin 52’nci maddesinde Revize birim fiyat hesabı;
R = F x [1 – (A x F) / S]
S = Sözleşme bedeli (TL),
F = İş kaleminin birim fiyatı (TL / ..
A = İş kaleminde meydana gelen toplam artış miktarı (adet, mt, m2 vb.),
R = Revize birim fiyat (TL /…) formülü ile yapılmaktadır.
İş kaleminde meydana gelen toplam artış miktarını (A) bulabilmek için iş kaleminin başlangıçtaki miktarının bilinmesi gerekmektedir. Sözleşmede yer alan bir iş kalemi için belirlenen miktar birim fiyat cetvelinde yer aldığı için sözleşmede yer alan miktar üzerinden fiyat revize edilebilmektedir. Yeni birim fiyat tespiti yapılan iş kaleminde ise sözleşme miktarı bulunmadığından yeni birim fiyat belirlenirken projeye uygun olarak iş kalemi miktarı tespit edilmeli ve idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarı üzerinden fiyat revize edilmelidir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca yeni birim fiyat tespit edilerek sözleşmeye dâhil olan iş kalemleri için projesine göre bir imalat miktarı belirlenmesi ve bu iş kalemi miktarında yukarıda belirtilen sınırlar dâhilinde bir artış gerçekleşmesi halinde de revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 2023/537796 ihale kayıt numaralı Artvin Merkez Muhtelif Mahallelerde Beton Parke Yapılması İşi’nde belirlenen 2 adet ve 2020/419400 ihale kayıt numaralı Artvin (Merkez) Kanalizasyon ve İçme suyu Yapım İşi’nde belirlenen 5 adet yeni birim fiyatlı iş kalemine ait imalatların miktar belirtilmeden sözleşmeye dâhil edildiği, uygulamada yapılan imalat miktarı üzerinden hakediş ödemelerinin gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bundan sonra yapılacak olan ihalelerde yeni birim fiyat tespiti yapılırken projeye uygun olarak iş kalemi miktarının tespit edilmesi konusunda gerekli dikkat ve özenin gösterileceği belirtilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından yeni birim fiyat yapılırken miktar tespiti yapılmaması sonucunda iş kalemi için revize birim fiyat yapılamayacağı ve yeni birim fiyat yapılan iş kaleminde fazla ödemeye yol açabileceği için yeni birim fiyat tespiti yapılırken projeye uygun olarak iş kalemi miktarının tespit edilmesi gerekmektedir.