|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, il belediyesinin gecekondu fonu ve otopark hesabında toplanan tutarların, belirlenen amaçlar dışında kullanıldığını ortaya koymuştur. 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 12. ve 13. maddeleri, bu fonlardan elde edilen gelirlerin yalnızca belirli projelerde ve kamu hizmetlerinde kullanılabileceğini belirtmektedir. Ancak yapılan incelemeler, bu fonlarda biriken paraların cari harcamalarda kullanıldığını göstermektedir.
Otopark Yönetmeliği de benzer şekilde, otopark bedellerinin yalnızca otopark tesisleri için harcanabileceğini vurgulamaktadır. Yönetmelik, otopark bedellerinin kamu bankalarında açılan hesaplarda toplanmasını ve bu hesaplardan yalnızca belirlenen projelere yönelik harcamalar yapılmasını öngörmektedir. Ancak, denetim sonuçları, bu hesaplarda biriken tutarların da amacına uygun olmayan şekillerde kullanıldığını ortaya koymuştur. Kamu İdaresi, gecekondu payı ve otopark ücretlerinin ayrı hesaplarda izlendiğini, ancak zaman zaman mevzuata aykırı olarak bu tutarların emaneten kullanıldığını kabul etmiştir. İdare, bu durumun önüne geçmek için gerekli tedbirlerin alınacağını belirtse de, mevzuat gereği elde edilen gelirlerin yalnızca belirtilen amaçlar doğrultusunda harcanması gerektiği önemle vurgulanmaktadır. |
BULGU: Gecekondu Fonunda ve Otopark Hesabında Toplanan Tutarların Amacı Dışında Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresinin gecekondu fonunda ve otopark hesabında biriken tutarlarının, cari harcamalarda kullanıldığı görülmüştür.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların Teşkili ve Kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde; belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, Türkiye Emlak Kredi Bankasında, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanacağı, 13’üncü maddesinde ise bu fonlarda toplanan paraların nerelerde kullanılması gerektiği açıklanmıştır. Aynı Kanun’un 13’üncü maddesinde; 12’nci madde gereğince fonda toplanan paraların, belediyelerce Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla; bu Kanun’daki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında, ıslah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında, kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan ve fakat bu Kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılacağı ifade edilmiştir.
Mevzuat hükümlerinde; gecekondu fonunun ayrı bir hesapta izlenip, ilgili fonda biriken tutarların sadece 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde açıklanan amaçlara uygun olarak kullanılabileceği, bunun dışında kullanılamayacağı belirtilmiştir.
03.05.1985 tarih ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 37’nci ve 44’üncü maddelerine dayanılarak Otopark Yönetmeliği hazırlanmıştır. Otopark Yönetmeliği’nin “Otopark Bedelinin Tespit, Tahakkuk ve Tahsili” başlıklı 12’nci maddesinde otopark bedellerinin kamu bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılacağı ve bu hesapta toplanan meblağa yasaların öngördüğü faiz oranının uygulanacağı hüküm altına alınmış, otopark bedeli alınan parsellerin otopark ihtiyacının ilgili idarece karşılanmasının zorunlu olduğu ve idarelerce bedel alınmış olan parseller için bölge otoparklarının ruhsat tarihinden itibaren en geç 5 yıl içinde tamamlanması gerektiği ifade edilmiştir.
Otopark Yönetmeliği’nin “Otopark Hesabından Yapılacak Harcamalar” başlıklı 13’üncü maddesinde ise otopark hesabında toplanan meblağın, belediyelerin kendi kaynaklarından ayıracağı tahsisatla birlikte, tasdikli plan ve beş yıllık imar programına göre hazırlanan kamulaştırma projesi karşılığında otopark tesisi için gerekli arsa alımları ile bölge ve genel otoparkların inşasında kullanılacağı belirtilmiştir. Bu meblağın, öncelikle parselinde otopark ihtiyacı karşılanamayan ancak otopark bedeli ödeyen parsellerin bulunduğu mümkün olan en yakın sınırlar içinde kullanılacağı ve otopark hesabında toplanan meblağın otopark tesisi dışında başka bir amaçla kullanılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, gecekondu fonunda ve otopark hesabında biriken tutarların, Kamu İdaresinin cari hesabına aktarıldığı ve bu tutarların İdarece cari harcamalarda kullanıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, gecekondu payı ve otopark ücretlerinin İdarenin ayrı banka hesaplarında izlenmekte olduğu, bu tutarların zaman zaman mevzuata uygun olmasa bile emaneten kullanıldığı, emaneten alınan tutarların İdarenin mali durumuna göre ilgili hesaplara iade edilerek amacı dışında kullanılmaması için gerekli tedbirlerin alınacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından mevzuat hükümleri kapsamında elde edilen gelirlerin ilgili mevzuatında belirtilen amaçlar için kullanılması gerekmektedir.