ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin gelirlerden takipli alacaklar hesabında izlenen tutarların gerçek durumu yansıtmadığını ortaya koymuştur. Denetim sırasında, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabında yer alan ve yıl içinde tahsil edilemeyen alacakların, dönem sonunda herhangi bir takip işlemi başlatılmadan 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür alacakların takip işlemlerinin başlatılmasını zorunlu kılmaktadır.

Yapılan incelemeler sonucunda, belediyenin 2024 yılı içerisinde tahsil edilemeyen alacakları, gerekli takip işlemleri yapılmadan takipli alacaklar hesabına aktardığı anlaşılmıştır. Bu durum, Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenen tutarların gerçeği yansıtmadığına işaret etmektedir. İdare, bu bulguya ilişkin olarak takip işlemi başlatılmayan alacakların 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarılmasına son verileceğini ve böylece bu hesabın daha doğru bir şekilde güncellenmesini sağlayacağını belirtmiştir.

Sonuç olarak, takip işlemi yapılmadan aktarılan alacaklar, 2024 yılı bilançosunda 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ve 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı açısından hatalara yol açmıştır. Bu durum, faaliyet alacakları hakkında güvenilir bilgi sunulmasını engellemektedir.

BULGU: Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında İzlenen Tutarların Gerçek Durumu Yansıtmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi

İdare tarafından 2024 yılı içinde 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabında izlenen ve yılı içinde tahsil edilemeyen alacakların tamamının, dönem sonunda herhangi bir takibat işlemi başlatılmadan 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarıldığı görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 89’uncu maddesinde, Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacaklarından takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı Yönetmelik’in “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 90’ıncı maddesinde ise; ilgili servislerce muhasebe servisine bildirilen takibe alınmış alacakların, düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç, ilgisine göre Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilerek takip kayıtlarının yapılacağı, ayrıca söz konusu takibe alma işlemlerinin ilgili servislerce gün sonuna kadar muhasebeye bildirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, tahakkuk etmiş bir alacağın 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarılabilmesi için söz konusu alacağa ilişkin ilgili servislerce takip işlemlerinin başlatılması gerekmektedir.

Yapılan incelemede, Belediye tarafından 2024 yılı içinde 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabında izlenen ve yıl içinde tahsil edilemeyen alacağın tamamının, dönem sonunda herhangi bir takip işlemi başlatılmadan 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarıldığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve takip işlemi başlatılmayan alacakların 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarılması uygulamasına son verilmek suretiyle Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenen tutarların gerçek durumu yansıtmasının sağlanacağı ifade edilmiştir.

Sonuç itibarıyla, takip işlemi başlatılmayan alacakların gerçeğe aykırı olarak bu hesaba aktarılması faaliyet alacakları hakkında doğru ve güvenilir bilgi sunulmasını engellediğinden 2024 yılı Bilançosunda 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ve 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı itibarıyla hataya neden olunmuştur.