|
ÖZET: Bütçe emanetlerinin ödenmesinde mevzuatta belirtilen sıralamanın ihlal edildiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İl Belediyesi Kamu İdaresi tarafından bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilen ancak nakit yetersizliği gibi sebeplerle hak sahiplerine ödenemeyen tutarların, 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nda muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmediği görülmüştür. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 34. maddesi, kamu idarelerinin nakit mevcudunun yetersiz olduğu durumlarda ödemelerin belirli bir sıraya göre yapılmasını öngörmektedir.
İlgili mevzuat, ödemelerin öncelik sırasını belirlerken, vergi, resim, harç gibi yükümlülüklere ve ilama bağlı borçlara öncelik tanımaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, 2024 yılı içerisinde cari yıla ait emanetlerin ödemelerinin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilmediği saptanmıştır. Kamu İdaresi, bu durumun bazı ihale sözleşmelerinin ödeme süreleri ile ilişkili olabileceğini belirtmiş ve gelecekte mevzuata uygun bir şekilde ödemelerin yapılacağına dair taahhütte bulunmuştur. Sonuç olarak, bütçe emanetlerinin ödenmesinde mevzuata uygun hareket edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Kamu İdaresi, olası icra takipleri ve ek mali yükümlülüklerin önüne geçmek amacıyla, emanetlerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi gerektiğini kabul etmektedir. |
BULGU: Bütçe Emanetlerinin Ödenmesinde Mevzuatta Belirtilen Sıraya Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından bütçe gideri olarak tahakkuk ettirilmesine karşın nakit yetersizliği vb. nedenlerle hak sahiplerine ödenemeyen ve 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nda izlenen tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödenemeyen Giderler ve Bütçeleştirilmiş Borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderlerin, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödeneceği ancak, sırasıyla kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, tarifeye bağlı ödemelere, ilama bağlı borçlara, ödenmemesi halinde gecikme cezası veya faiz gibi ek yük getirecek borçlara ve ödenmesi talep edilen emanet hesaplarındaki tutarlara öncelik verileceği hüküm altına alınmıştır.
İlgili Kanun’un “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde muhasebe yetkililerinin, 34’üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümlerden dolayı sorumlu olacağı ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nın niteliği ve hesaba ilişkin işlemlerin düzenlendiği 248 ve 249’uncu maddelerinde; bu hesabın mali yıl içerisinde veya sonunda ödeme emri belgesine bağlandığı halde, nakit yetersizliği veya diğer sebeplerle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılacağı; bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ilgililerine ödeneceği belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; idarelerin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde söz konusu gider karşılığı tutarlar 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’na kaydedilir ve ödemeler giderin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre gerçekleştirilir. Emanet hesapta izlenen giderlerin ödenmesinin, kayda alınma sırasına göre gerçekleştirmesinden muhasebe yetkilileri sorumludur.
Yapılan incelemede, 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’ndan yapılan ödemelere ilişkin; (N- 5 Yılına Ait Borçlar) hesabında 313.112,41 TL, (N-4 Yılına Ait Borçlar) hesabında 3.901,10 TL, (N-3 Yılına Ait Borçlar) hesabında 101.851,55 TL, (N-2 Yılına Ait Borçlar) hesabında 14.890.109,07 TL, (N-1 Yılına Ait Borçlar) hesabında ise 488.628.462,36 TL bakiye bulunduğu, (N-5), (N-4), (N-3), (N-2) ve (N-1) yıllarına ait emanetler bulunurken, 5018 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen öncelikler arasında bulunmamasına rağmen, 2024 yılı içerisinde cari yıla (N) ait emanetlere ilişkin ödemeler yapıldığı yani bütçe emanetlerine alınan tutarların muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, Bütçe Emanetleri Hesabı’na kaydedilen tutarların ödenmesinde ihale ile yapılan işlerde sözleşmede belirtilen ödeme süresi ile alakalı öncelik doğabileceği, mali imkanlar göz önünde bulundurulduğunda meblağı büyük olan bütçe emanetlerinin sıra ile ödenmesinin bazı durumlarda mümkün bulunmadığı, Bütçe Emanetleri Hesabı’na kaydedilen tutarların mevzuatta belirtilen sıraya göre ödenmesi hususunda gerekli hassasiyete bundan sonraki süreçte riayet edileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından emanetlerin, olası bir icra takip işleminden dolayı faiz ve vekâlet ücreti ödemek durumunda kalınmasının da önüne geçilerek, anılan mevzuat hükümlerine uygun olarak muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenmesi gerekmektedir.