|
ÖZET: Belediye sınırları içinde ruhsatsız faaliyet gösteren işletmelerin varlığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları sonucunda ortaya çıkmıştır. Yapılan incelemeler, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet sürdüren işletmelerin sayısının önemli bir oranda olduğunu göstermektedir. 10.08.2005 tarihli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik, bu tür işletmelerin ruhsat almasını zorunlu kılmaktadır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu da işyeri açma izni için harç alınmasını öngörmektedir.
Kartepe Belediyesi sınırları içinde 7.481 aktif işyeri bulunduğu, bunlardan yalnızca 3.624’ünün ruhsatlı olduğu tespit edilmiştir. Yaklaşık 3.676 işletme, yani %51’i ruhsatsız olarak faaliyet göstermektedir. Bu durum, belediyenin işyeri açma ve çalışma ruhsatı harcı gelirlerinde kayıplara yol açmakta ve çevre, temizlik, ilan ve reklam gibi diğer vergi tahsilatlarında da sorunlar yaratmaktadır. Mali tablolarda, tahakkuk ve tahsil edilmesi gereken gelirlerin eksik gösterilmesi, idarenin kontrol ve denetim mekanizmasının etkinliği konusunda soru işaretleri doğurmaktadır. İdare, bu bulgulara yönelik çalışmalar başlattığını belirtmiştir. Sonuç olarak, belediye sınırları içindeki işletmelerin ruhsat ve harç işlemlerinin düzenli bir şekilde takip edilmesi ve kontrol edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Belediye Sınırları İçindeki Bazı İşletmelerin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyette Bulunmaları
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin 2024 yılı gelir hesapları ile ruhsat kayıtlarının incelenmesi neticesinde, belediye sınırları içerisinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren işletmelerin varlığı tespit edilmiştir.
10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik’e göre, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için ilgili belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatının alınmış olması gerekmektedir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; “Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılması ‘İşyeri Açma İzni Harcına’ tabidir.” denilmektedir.
31.12.2023 tarihi itibariyle Alemdar Vergi Dairesi Müdürlüğünden alınan verilere göre Kartepe Belediyesi’nin görev ve yetki alanına giren sınırlarında aktif olarak faaliyet gösteren 7.481 adet işyeri olduğu, Belediye tarafından verilen aktif işyeri açma ruhsatı sayısının 3.624 olduğu, Belediye Mali Hizmetler Müdürlüğünden alınan işyeri Çevre Temizlik Vergisi aktif mükellef listesine göre de 3.586 aktif işletme olduğu görülmüştür.
Bu verilerden hareketle, Belediye sınırları içerisinde aktif olarak faaliyet gösteren ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak zorunluğu bulunan yaklaşık 7.300 işyerinin olduğu ve bunların yaklaşık %51’inin (3.676 adet) ruhsatsız faaliyet gösterdiği buna bağlı olarak da Belediyenin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı harcı geliri kaybının olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca, bu durum mahrum kalınan harç gelirleriyle beraber çevre ve temizlik vergisi, ilan ve reklam vergisi, eğlence vergisi gibi vergilerin de takip ve tahsilinde sıkıntılara neden olmakta, kurumun kontrol ve denetim mekanizmasının yeterliliği konusunda tereddütlere yol açmaktadır.
Tahakkuk ve tahsil edilmesi gerektiği halde tahakkuk ve tahsil edilmeyen işyeri açma izni harcı gelirleri nedeni ile mali tablolarda ilgili hesaplar, olması gerekenden daha düşük tutarlarda yer almıştır.
İdare tarafından verilen cevapta, bulgu konusu hususa ilişkin çalışmaların başlatıldığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Belediye sınırları içinde faaliyet gösteren iş yerlerinin takip ve kontrolünün yapılarak ruhsat ve harç ile ilgili mevzuatın öngördüğü işlemlerin yapılması gerekmektedir.