|
ÖZET: Belediyenin mali tabloları ve ödeme belgeleri üzerinde yapılan denetimlerde, Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu’na uygun olmayan şekilde indirime tabi tutulamayacak KDV tutarlarının 191-İndirilecek KDV Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 29. ve 30. maddeleri, mükelleflerin yalnızca vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV’yi indirim konusu yapabileceğini belirtmektedir. Ayrıca, belediyelerin kuruluş amaçları doğrultusunda gerçekleştirdikleri faaliyetlerin ticari nitelik taşımadığı için bu tür işlemlerden kaynaklanan KDV’nin indirim konusu yapılamayacağı vurgulanmaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, KDV’nin doğru bir şekilde izlenmesi için gerekli düzenlemeleri içermektedir. İlgili yönetmelik, belediyelerin yalnızca KDV tahsilatı yaptığı hizmetler için aldıkları mal ve hizmetlere ilişkin ödedikleri KDV’yi indirim konusu yapabileceğini açıkça belirtmektedir. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, indirim konusu yapılamayacak KDV’nin yanlışlıkla 191-İndirilecek KDV Hesabına kaydedildiği ve bu durumun mali tabloların yanıltıcı olmasına neden olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, ödenen KDV’nin mevzuat hükümlerine uygun olarak muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir. Aksi takdirde, 190-Devreden KDV Hesabı ve diğer varlık hesaplarının bilanço ve faaliyet sonuçları tablosunda hatalı bir şekilde yer almasına yol açmaktadır. Bu durum, belediyenin mali durumunu olumsuz etkilemektedir. |
BULGU: İndirilecek KDV İle Varlık ve Gider Hesaplarının Gerçek Kayıtları Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kurumun mali tablolarıyla ödeme emri belgeleri üzerinde yapılan incelemede belediyenin ödediği ancak Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre indirime konu edilemeyecek katma değer vergisi tutarlarının 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “Vergi indirimi” başlıklı 29’uncu maddesinde, mükelleflerin, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanun’da aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri, aynı Kanun’un 30’uncu maddesinde ise, vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisinin, hesaplanan katma değer vergisinden indirilemeyeceği ifade edilmektedir.
Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği’nin “Kamu Kurum ve Kuruluşları, Dernek ve Vakıflar ile Mesleki Kuruluşların Vergilendirilmesi” başlıklı bölümünde; belediyelerin … ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri vergiye tabi değildir…” hükmü yer almaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 153’üncü maddesinde, İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılacağı, mahalli idarelerin, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları Katma Değer Vergisini indirim konusu yapacakları, bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisinin indirim konusu yapılmayacağı ve bu tutarların ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edileceği sarih bir şekilde açıklandıktan sonra; aynı Yönetmelik’in 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının işleyişine ilişkin 154’üncü maddesinde de, kurumların katma değer vergisi tahsilatı yaptıkları faaliyetleri ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan giderin, indirilecek katma değer vergisi tutarının bu hesaba borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Açıklanan mevzuat hükümlerinden belediyelerin kuruluş amaçlarına uygun ticari niteliği bulunmayan faaliyetlerinin, indirilecek katma değer vergisi kapsamına dâhil edilmemesi gerektiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla belediye sadece katma değer vergisi tahsilatı yaptığı hizmetlerini ifa etmek için aldığı mal ve hizmetlere ilişkin ödediği katma değer vergisini hesaplanan katma değer vergisinden indirebilir.
Ancak belediyenin mali tablo ve ödeme emri belgelerinin incelenmesi sonucunda mevzuat hükümlerine aykırı olarak indirim konusu yapılamayacak katma değer vergilerinin de gider yazılması veya ilgili varlık hesabına kaydedilmesi gerekirken 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin katma değer vergisine ilişkin ilgili maddelerinde, ay sonlarında Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı ile İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının borç bakiyeleri toplamı, Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabının alacak bakiyesinden fazla ise, katma değer vergisinin devreden tutarının 190-Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına borç kaydedileceği aksi halde ödenmesi gereken tutarın 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına alacak kaydedilerek ödeneceği belirtilmektedir.
İndirim konusu yapılmaması gereken vergilerin 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına kaydedilmesi, 190-Devreden Katma Değer Vergisi Hesabının olması gerekenden fazla tutarda, varlık hesapları olan 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabı, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252-Binalar Hesabı, 253-Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254-Taşıtlar Hesabı, 255-Demirbaşlar Hesabı, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı, 260-Haklar Hesabı ve 264-Özel Maliyetler Hesabı ile 630-Giderler Hesabının ise olması gerekenden daha eksik tutarda bilançoda ve faaliyet sonuçları tablosunda yer almasına neden olmaktadır.
Bu itibarla, ödenen katma değer vergisi konusunda yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda muhasebe kayıtlarının yapılmasının gerektiği değerlendirilmektedir.