ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin 775 sayılı Gecekondu Kanunu çerçevesinde gerekli fon hesabını oluşturmadığını ortaya koymaktadır. Bu durum, kanunda belirtilen gelir kaynaklarından elde edilmesi gereken payların takip edilmediğini göstermektedir. 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12. maddesi, bu fonların Türkiye Emlak Kredi Bankası’nda ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanması gerektiğini belirtmektedir.

İlgili mevzuat, fon gelirlerinin hangi kaynaklardan oluşacağını ve bu gelirlerin nasıl kullanılacağını detaylandırmaktadır. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, söz konusu fon hesabının oluşturulmadığı ve gelirlerin gerekli hesapta toplanmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, belediyenin yasal yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve fon gelirlerinin kanunda belirtilen amaçlar doğrultusunda kullanılmadığını göstermektedir.

Sonuç olarak, ilgili idarenin 775 sayılı Gecekondu Kanunu’na uygun olarak gecekondu fonu hesabı oluşturması ve belirtilen kaynaklardan elde edilen gelirlerin takibini yapması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu adımlar, yasal çerçevede gerekli fonların etkin bir şekilde yönetilmesi için elzemdir.

BULGU: Gecekondu Fonu Hesabının Oluşturulmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

775 sayılı Gecekondu Kanunu hükümlerine göre oluşturulması gereken fon hesabının oluşturulmadığı ve Kanunda belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerden aktarılması gereken payın takibinin yapılmadığı görülmüştür.

775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde;

“Bu Kanundaki hizmetlerin yürütülebilmesi için aşağıdaki kaynaklardan sağlanacak gelirler, Türkiye Emlak Kredi Bankasında, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanarak birer fon teşkil edilir:

5218, 5223, 6188 ve 7367 sayılı kanunlarla veya bu kanun hükümlerine dayanılarak belediyelerin mülkiyetine geçen arazi ve arsaların veya izinsiz yapı yapılmak suretiyle işgal edilmiş bulunan belediyeye ait sahaların ve bu arazi ve arsalar üzerinde belediyelerce yaptırılan veya çeşitli şekillerde yapılarak belediyelere intikal eden yapıların, bu kanunun gerektirdiği hallerde, kiralarından, satışlarından veya sair şekillerde kıymetlendirilmelerinden elde edilecek gelirler,

24 üncü madde gereğince alınacak katılma payları,

(Değişik: 6/5/1976 – 1990/1 md.) Belediye Meclislerince gerekli görülen hallerde belediye bütçelerine konacak ödenekler,

1580 sayılı Kanunun 5116 sayılı Kanunla değiştirilen 110 uncu maddesinin 19 uncu fıkrasında yazılı gelir kaynağı hasılatından arta kalmış veya kalacak kısımlar,

Devlet bütçesinden veya 15 inci maddede sözü geçen fondan bu fona aktarılmak suretiyle yapılacak yardımlar,

Diğer kanunlarla bu fona katılması kabul edilen sair gelirler,

Fondan verilen kredilerin taksit ve faizleri,

Her türlü bağış ve yardımlar,

Fonda toplanacak paraların faiz ve sair gelirleri.” Denilmektedir.

Söz konusu hüküm uyarınca Kanunda sayılan kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, ilgili kamu bankasında, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanacağı belirtildikten sonra fon gelirlerinin nelerden oluştuğu sayılmış ve 13’üncü maddesinde bu fonlarda toplanan paraların nerelerde kullanılması gerektiği açıklanmıştır.

Yapılan inceleme neticesinde Kurum tarafından yukarıda mevzuat hükümlerinde bahsedilen fon hesabının oluşturulmadığı ve fon gelirlerinin takibinin yapılarak ilgili hesapta toplanıp Kanun’da belirtilen amaçlar için kullanılmasının sağlanmadığı görülmüştür.

Yukarıda ifade edildiği üzere bahse konu mevzuat hükümlerine göre İdarenin gecekondu fonu hesabı oluşturması ve Kanunda belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerden aktarılması gereken payın takibinin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.