|
ÖZET: Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin doğrudan temin yoluyla gerçekleştirdiği mal ve hizmet alımlarında, dosyaların mal teslim tarihinden sonra düzenlendiği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesi, belirli durumlarda ihtiyaçların ilan yapılmadan ve teminat alınmadan karşılanabileceğini belirtmektedir. Bu kapsamda, ihtiyaçların tespiti, onay belgesi düzenlenmesi, piyasa fiyat araştırması yapılması gibi adımların sırasıyla takip edilmesi gerekmektedir.
Ancak, uygulamada birçok müdürlük, bu sürece uygun hareket etmemekte ve alım işlemlerinden önce gerekli adımları tamamlamadan mal veya hizmet alımı gerçekleştirmektedir. Bu durum, doğrudan temin evraklarının geçmiş tarihlere yönelik düzenlenmesine yol açmaktadır. Kamu İdaresi, mal ve hizmet alım bedellerinin piyasa fiyatları üzerinden belirlendiğini savunsa da, bulgu esasen dosya düzenleme tarihleriyle ilgilidir. Sonuç olarak, doğrudan temin ile gerçekleştirilecek mal ve hizmet alımlarının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesindeki süreçlere uygun bir şekilde yürütülmesi büyük önem taşımaktadır. Bu, hem hukuki uyumluluğun sağlanması hem de şeffaflık açısından kritik bir gerekliliktir. |
BULGU: Doğrudan Temin ile Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Dosyanın Mal Teslim ve Hizmet İfa Tarihinden Sonra Düzenlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin doğrudan temin ile yaptığı mal alımlarında dosyanın mal teslim tarihinden sonra düzenlendiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi.
Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması.
Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması.
Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.
Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.”
Denilmektedir.
Kanundaki bu düzenlemeye göre oluşturulan alt mevzuat hükümleri çerçevesinde doğrudan temin süreci;
– İhtiyacın Tespiti,
– Onay Belgesi Düzenlenmesi,
Onay Belgesi: alım konusu işin nev’i, niteliği, varsa proje numarası, miktarı, gereken hallerde yaklaşık maliyeti, kullanılabilir ödeneği ve tertibi, alımda uygulanacak usulü, avans ve fiyat farkı verilecekse şartlarını gösteren ve harcama yetkilisinin imzasını taşıyan belgeyi ifade eder.
– Görevlendirme Yapılması,
– Piyasa Fiyat Araştırması Yapılması,
Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği Örnek 3 kullanılarak piyasa fiyat araştırması yapılır.
– Fiyatın Harcama Yetkilisi Tarafından Onaylanması,
Piyasa fiyat araştırması tutanağının altına harcama yetkilisi tarafından olur verilmek suretiyle gerçekleştirilebilir.
– 4734 sayılı Kanun’un 62/ı Maddesine Göre %10 Kontrolünün Yapılması,
– Alımın Yapılması,
Fatura düzenlenmesi, gerekli hallerde muayene kabul belgeleri ve taşınır işlem fişinin düzenlenmesi suretiyle alım yapılır.
– Ödeme,
Ödeme Emri Belgesi ekleri ile beraber düzenlenir ve ödeme yapılır.”
Şeklinde yürütülmelidir.
Uygulamada, Müdürlüklerin çok sayıda doğrudan temin dosyası işlemlerinde yukarıda belirtilen sürece uygun hareket edilmediği, alımın yapılması aşamasından önce gerçekleştirilmesi gereken işlemler yapılmaksızın alımın yapıldığı, mal veya hizmet alımından önceki işlemlerin mal ve hizmet alımından sonraki tarihlerde gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, mal ve hizmet alım bedellerinin rayiç piyasa fiyatları üzerinden belirlendiğini ve ödemenin mevzuata uygun şekilde gerçekleştiğini belirtmiştir. Ancak bulgu konusu husus ödemenin mevzuata uygun olmadığı veya alımı yapılan mal ve hizmet bedellerinin piyasa rayiçlerini yansıtmadığı ile ilgili olmayıp, bulgu doğrudan temin ile yapılan mal alımlarında dosyanın mal teslim tarihinden sonra düzenlenmesi ile ilgilidir. Bu durumda İdare doğrudan temin evraklarını geçmişe yönelik olarak düzenlemiş olmaktadır.
Sonuç olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesi çerçevesinde yapılacak mal ve hizmet alımlarının yukarıda belirtilen süreçlere uygun olarak yapılması gerekmektedir.