|
ÖZET: Denetim raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin içme suyu temin ve dağıtım sistemlerinde, 08.05.2014 tarihli “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği”ne uygun uygulamaların gerçekleştirilmediğini ortaya koymuştur. Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından yayımlanan bu yönetmelik, su kayıplarının azaltılmasını hedeflemekte ve belediyelere belirli hedefler koymaktadır. Ancak yapılan denetimlerde, su kayıplarının kontrolü için gerekli önlemlerin alınmadığı tespit edilmiştir.
İlgili yönetmelik, belediyelerin su kayıplarını belirli yıllara kadar azaltma yükümlülüğü getirmekte ve bu yükümlülüklere uymayanların sorumluluğunu vurgulamaktadır. Denetim sonucunda, içme suyu sisteminde debi ölçer cihazlarının eksikliği, dağıtım sisteminin alt bölgelere ayrılmaması ve Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) veri tabanının oluşturulmaması gibi sorunlar belirlenmiştir. Bu durum, su kayıplarının değerlendirilmesini güçleştirmektedir. Belediye, denetim bulgularını kabul ederek, mevzuat çerçevesinde gerekli adımları atacağını belirtmiştir. Kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve su kayıplarının en aza indirilmesi için, su yönetimi ile ilgili işlemlerin mevzuata uygun bir şekilde yürütülmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Su Kaynaklarının Daha Etkin Kullanımı İçin Öngörülen Yükümlülüklerin Yerine Getirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye Başkanlığının faaliyetlerine yönelik yapılan denetimlerde, içme suyu temin ve dağıtım sistemlerinde 08.05.2014 tarih 28994 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği”nin amaç ve kapsamına uygun iş ve işlemlerin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Orman ve Su İşleri Bakanlığı, içme-kullanma suyunun etkin kullanılması ve israfının önlenmesi, su temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının kontrol edilmesi amacıyla, 08.05.2014 tarih ve 28994 sayılı Resmi Gazete’de İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği’ni yayınlamıştır.
Yönetmeliğin “Su kayıplarının azaltılması” başlıklı 9’uncu maddesine göre; “Büyükşehir ve il belediyeleri su kayıplarını 2023 yılına kadar en fazla %30, 2028 yılına kadar ise en fazla %25 düzeyine; diğer belediyeler su kayıplarını 2023 yılına kadar en fazla %35, 2028 yılına kadar en fazla %30, 2033 yılına kadar ise en fazla %25 düzeyine indirmekle yükümlüdürler.
Bu kapsamda, bu Yönetmelik uyarınca çıkarılacak Teknik Usuller Tebliğinde yer alan hususlar ve 12/10/2017 tarihli ve 30208 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İçme ve Kullanma Suyu Temini ve Dağıtım Sistemleri Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde gerekli faaliyetler yürütülür. “Sorumluluk” başlıklı 11’inci maddesinde; “Bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenler 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ve ilgili diğer mevzuata göre sorumludurlar.
Aynı Bakanlık tarafından 16.07.2015 tarih ve 29418 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan, İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliği’nin 5’inci maddesinde; İdarelerin içme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki idari ve fiziki su kayıplarının önlenmesi için; idari ve fiziki su kayıplarının ölçüme dayalı olarak belirlenmesini, şebekenin ve sistemin şartnamelere ve uygulama projelerine uygun yapılmasını, kullanılan malzemelerin standartlara uygun olarak temin edilmesini, sistemde ana basınç bölgesi ve alt bölgelerin oluşturulmasını, şebekede etkili bir basınç ve debi yönetimi ile optimum işletme şartlarının sağlanmasını, sistemin izlenmesi ve kayıt altına alınmasını ve etkili bir su yönetim sistemini sağlamakla yükümlüdür.
Diğer taraftan Tebliğin 6’ncı maddesinde ise yine İdarelerin su temin miktarlarının hesaplanması maksadıyla su kaynaklarının çıkış boru hattı üzerine kaynağa en yakın noktaya, arıtma tesisi giriş ve çıkış boru hattı üzerine, servis deposu giriş ve çıkış boru hattı üzerine, terfi merkezleri çıkışı ve alt bölge giriş boru hattı üzerine debi ölçer cihaz takmalarının zorunluluk olduğu belirtilmiştir.
Aynı Tebliğin 7’nci maddesinde Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) veri tabanının kurulması, 8’inci maddesinde İzleme sistemlerinin kurulması, 9’uncu maddesinde Şebekenin hidrolik modellemesinin ve kalibrasyonunun yapılması, 10’uncu maddesinde Şebekelerin sahada alt bölgelere ayrılması, 11’inci maddesinde Yazılımlar ve verilerin, ana veri tabanı ile entegre hale getirilmesi ve 12’nci maddesinde İçme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerinin entegre yönetimi hakkında detaylı düzenlemeler yapılmıştır
Yapılan incelemede;
Belediye içme suyunu tek bir kaynaktan temin etmektedir. Dağıtım sistemine verilen bu suyun miktarının ne kadar olduğunu, dağıtım sistemi üzerindeki depolardan beslenen abonelere ne kadar su verildiği yani sistem üzerinde dağıtımı yapılan toplam suyun ne kadar olduğu bunun ne kadarının tahakkuka bağlandığı ne kadarının kayıp ne kadarının kaçak olduğu ile ilgili sağlıklı veriler oluşturulamamış bundan dolayı da su kayıplarının değerlendirilmesi yapılamamıştır.
Bu kapsamda;
-Yıl içerisinde sisteme verilen su miktarının hesaplanması maksadıyla, sistem üzerinde olması gereken debi ölçer cihazlarının olmadığı,
– Dağıtım sistemi üzerinde bulunan 4 adet su deposunda da debi ölçer cihazının bulunmadığı,
– İçme ve kullanma su dağıtım sisteminin kontrol edilebilmesi için alt bölgelere ayırma işlemleri ile ilgili çalışmaların yapılmadığı,
– Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) veri tabanı oluşturulmadığı,
– Scada sisteminin olmadığı, basınç ölçer vanalar bulunmadığı, tespitleri yapılmıştır.
İdare cevabında, bulguya katılmış olup bulgu konusu iş ve işlemlerin mevzuat doğrultusunda yerine getirileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak; İdare tarafından mevzuatta belirlenen su kayıp ve kaçak oranlarını en alt seviyelere indirebilmesi ve kamu kaynaklarını etkin verimli kullanabilmesi için suyun idaresi ile ilgili iş ve işlemlerini mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılması gerekmektedir.