|
ÖZET: Eskipazar Belediyesi, %100 sermayesine sahip olduğu Eskipazar Belediyesi Personel Ltd. Şti. bünyesindeki işçilere yönelik giyim yardımlarını belediye bütçesinden karşılamaktadır. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bu durum 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin hükümlerine aykırıdır. İlgili mevzuat, belediyelerin kurduğu şirketlerin bağımsız bir tüzel kişilik olarak faaliyet göstermesi gerektiğini ve bu şirketlerin mal ve hizmet alımlarını kendi bütçeleri üzerinden gerçekleştirmeleri gerektiğini belirtmektedir.
Eskipazar Belediyesi, 01.04.2018 tarihinde, genel personel hizmetlerini yürütmek amacıyla ESKİPAZAR BELEDİYESİ PERSONEL LTD. ŞTİ.’ni kurmuştur. Ancak, yapılan incelemelerde, 2024 yılında bu şirkette çalışan işçilere toplam 407.173,00 TL tutarında giyim yardımı yapılmış ve bu ödemelerin belediye bütçesinden gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Mevzuat, belediyelerin yalnızca ortaklık payı ve belirli durumlarda kıdem tazminatları gibi giderleri belediye bütçesinden karşılayabileceğini öngörmektedir. Sonuç olarak, Eskipazar Belediyesi’nin, kendi sermayesine sahip olduğu şirketin çalışanlarına yönelik giyim yardımlarını belediye bütçesinden finanse etmesi, yasal düzenlemelere uygun değildir. Kamu İdaresi, bu durumun düzeltilmesi gerektiğini kabul ederek, giyim yardımlarının şirket tarafından sağlanacağını belirtmiştir. |
BULGU: Belediyenin Sermayesinin Tamamına Sahip Olduğu Şirketinde Çalışan İşçilerin Giyim Yardımlarının Belediye Tarafından Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Eskipazar Belediyesinin %100 Sermayesine Sahip Olduğu Eskipazar Belediyesi Personel Ltd. Şti. de çalışan işçilerin piyasadan satın alınan giyim yardımına ait giderlerin belediye bütçesinden ödendiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun Şirket kurulması başlıklı 70’inci maddesinde, Belediyelerin kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre şirket kurabilecekleri belirtilmiş,
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 126’ncı maddesiyle eklenip 24.12.2017 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Ek 20’nci maddesinde; “İl özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilir.” hükmü getirilmiş,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18’inci maddesinin 1/i bendinde de “Bütçe içi işletme ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tâbi ortaklıklar kurulmasına veya bu ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek.” Meclisin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
Bu hükümlere istinaden Eskipazar Belediye Meclisi kararıyla 01.04.2018 tarihinde sermayesinin tamamı kendine ait olarak, genel personel işleri ile ilgili kamu yönetimi hizmetlerini ifa etmek üzere ESKİPAZAR BELEDİYESİ PERSONEL LTD.ŞTİ. kurulmuş ve şirketin faaliyeti 2024 yılında da devam etmektedir.
Belediyeler tarafından kurulan şirketler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tâbi olarak kurulurlar ve ticaret siciline kayıt ile tüzel kişilik kazanırlar. Türk Ticaret Kanunu’na göre kurulan bu şirketler öncelikle bu kanun hükümleri ile Türk Medeni Kanunu ve gerektiği yerde Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tâbidir. Dolayısıyla Belediyeler tarafından kurulan şirketler Türk Ticaret Kanunu’na göre kurulan ve özel hukuk hükümlerine tabi olan özel hukuk tüzel kişileridir.
Her ne kadar kurulan şirketin sermayesinin tamamı belediyeye ait ise de bu şirketin belediyeden ayrı bir tüzel kişiliği, ayrı bir yönetimi ve ayrı bütçesi mevcuttur. Bu nedenle şirketin her türlü mal ve hizmet alımlarının kendi bütçesinden yapılması, belediye bütçesinden ise yapılmaması gerekmektedir.
Genel kural bu olmakla birlikte, 5393 sayılı belediye Kanununun 60’ıncı maddesinin 1/f bendinde belediye bütçesinden yapılabilecek giderler arasında Belediyenin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve katıldığı birliklerle ilgili ortaklık payı ve üyelik aidatı giderlerinin belediye bütçesinden ödenmesine cevaz verilmiştir.
Bunun dışında 4857 sayılı İş Kanunu’nun 112’nci maddesinin ikinci fıkrasına göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından ödenmesinin mümkün olduğu belirtilmiştir.
Dolayısıyla belediye şirketleri için belediye bütçesinden yapılabilecek giderler, şirket ortaklık payları ile belediye şirketinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında çalışan işçilerin kıdem tazminatları ile sınırlı olup bu giderlerin dışında belediye bütçesinden belediye şirketine ait bir giderin ödenmesi mümkün değildir.
Ancak yapılan incelemede, 2024 yılında belediye şirketinde çalışan işçilere muhtelif tarihlerde belediye bütçesinden toplam 407.173,00 TL tutarında giyim yardımı alımı yapıldığı ve fatura bedellerinin belediye bütçesinden ödendiği görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından gönderilen cevapta, Belediyenin %100 sermayesine sahip olduğu şirketi olan Eskipazar Belediyesi Personel Limited Şirketinde çalışan işçilerin giyim yardımlarının şirket tarafından alınması sağlanacaktır denilmek suretiyle bulgumuza iştirak edilmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, belediyenin %100 sermayesine sahip olduğu şirketi olan Eskipazar Belediyesi Personel Limited Şirketinde çalışan işçilerin giyim yardımlarının Belediye tarafından yapılması mevzuat hükümlerine aykırıdır.