|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyenin aktifinde yer alan duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan gider kaydedildiğini ortaya koymuştur. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine göre, bu tür harcamaların duran varlıkların değerine eklenmesi ve amortisman hesaplamasında dikkate alınması gerekmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, 2024 yılı içerisinde toplam 2.050.941,95 TL tutarında bakım ve onarım harcamasının, varlıkların değerleriyle ilişkilendirilmeden gider olarak kaydedildiği tespit edilmiştir.
Bu durum, mali tablolarda duran varlık hesaplarının eksik görünmesine ve giderler hesabının fazla görünmesine neden olmaktadır. İlgili mevzuat, taşınmazlar için yapılan ve 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı harcama olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Kamu idaresi, bu bulguyu kabul ederek gerekli düzeltmelerin yapılacağına dair açıklama yapmıştır. Sonuç olarak, belediyenin duran varlıkları için yapılan değer artırıcı harcamaların, ilgili mevzuat çerçevesinde doğru bir şekilde kaydedilmesi ve amortisman hesaplamalarına dahil edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu, hem mali tabloların doğruluğunu sağlamakta hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımını desteklemektedir. |
BULGU: Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Gider Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin aktifinde kayıtlı duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıracak şekilde yapılan harcamaların, duran varlıkların değerine ilave edilmesi gerekirken, doğrudan gider kaydedildiği görülmüştür.
23.12.2014 tarih ve 29214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamalar” başlıklı 27’nci maddesinde; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilip amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı ve bunların dışında maddi duran varlıklar için yapılan her türlü normal bakım ve onarım harcamalarının gider olarak kaydedileceği ifade edilmiştir.
27.05.2016 tarih ve 29724 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin işlemlerin düzenlendiği “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinin ikinci alt bendinde, bir varlık için yapılan harcamaların varlığın iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılması sonucunu doğurması durumunda amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Buna göre, kamu idaresinin kullanımında bulunan duran varlıklar edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile ilgili duran varlık hesaplarına kaydedilmelidir. Söz konusu varlıkların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin artırılması amacı ile yapılan değer artırıcı harcama tutarlarının da bu varlıkların kayıtlı değerlerine ilave edilmesi gerekmektedir. Söz konusu varlıkların giderleştirilmesi ise, kendilerinden beklenen yararlanma süresi içerisinde amortisman ayırmak sureti ile yapılmalıdır.
Diğer yandan, amortisman ve tükenme paylarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında; maliyet bedeli, 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te yer alan taşınmazlar için 34.000,00 TL’yi aşmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olarak belirlendiği; üçüncü fıkrasında ise hesaplarda kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan yukarıda belirtilen limitleri aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği hüküm altına alınmıştır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün “Amortisman Limitlerinin Güncellenmesi” konulu yazısı ile taşınmazlar için belirlenen 34.000,00 TL tutarındaki amortisman limiti, 114.000,00 TL olarak yeniden tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, taşınmazlar için yapılan ve 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı harcama olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Buna karşın, ayrıntısı aşağıda yer verilen tabloda görüldüğü gibi 2024 yılı içerisinde Belediyeye ait duran varlıklar için ömürlerini uzatacak ve verimlerini artıracak şekilde toplam 2.050.941,95 TL tutarında bakım onarım harcaması yapıldığı ve harcama tutarlarının ait oldukları varlıkların değeri ile ilişkilendirilmeden 630 Giderler Hesabına kaydedilerek giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Tablo 8: Duran Varlıkların Değerini Artırıcı Nitelikteki Harcamalar
| GİDER KODU | GİDER HESAP ADI | GİDER TUTAR (TL) |
| 630.03.08.01.90 | Diğer Hizmet Binası Bakım ve Onarım Giderleri | 708.868,57 |
| 630.03.08.09.01 | Diğer Taşınmaz Yapım, Bakım ve Onarım Giderleri | 704.673,38 |
| 630.03.08.06.01 | Yol Yapım Bakım ve Onarım Giderleri | 637.400,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | 2.050.941,95 |
Bahse konu bu durum, mali tablolarda 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri ve 252 Binalar Hesaplarının bu tutar kadar noksan; 630 Giderler Hesabının ise, aynı tutar kadar fazla görünmesine yol açmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun yerine getirilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığını ifade etmiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin aktifinde kayıtlı duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıracak şekilde yapılan ve 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların duran varlıkların değerine ilave edilmesi gerekmektedir.