Ecrimisil Uygulamasının Bir Taşınmaz Yönetim Biçimi Haline Gelmesi ve Bu Yöntemle Belediye Taşınmazlarının İşgalinin Sürekli Hale Gelmesi (Sayıştay)

BULGU: Ecrimisil Uygulamasının Bir Taşınmaz Yönetim Biçimi Haline Gelmesi ve Bu Yöntemle Belediye Taşınmazlarının İşgalinin Sürekli Hale Gelmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Belediyeye ait kiralamaya uygun taşınmazların önemli bir kısmının herhangi bir ihale yapılmadan önceki kiracılar tarafından işgal edildiği, bu işgalciler için tahliye sürecinin başlatılarak mezkûr yerlerden çıkarılmadığı, bunun yerine uzun süreden beri ecrimisil yönteminin kiralama işlemi gibi uygulanarak işgallerin devam ettiği, bu suretle hukuka uygun olmayan kullanımlara süreklilik kazandırılarak mevzuata aykırı hareket edildiği görülmüştür.

Belediye taşınmazlarının işgalli kullanılması durumunda uygulanacak yaptırımlar, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinde yapılan atıf gereği 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde belirlenmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, işgalli kullanımın tespit edilmesi halinde; beş yılı geçmemek üzere geçmiş kullanımlar için ecrimisil talep edilmesi ve bu bedelin rızaen ödenmemesi halinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmesi ve taşınmazın en geç 15 gün içerisinde mülki amirler vasıtasıyla tahliye ettirilmesi gerekmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin sekizinci fıkrasında; belediye mallarına karşı suç işleyenlerin devlet malına karşı suç işlemiş sayılacağı ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı ifade edilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde;

“Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.

İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir …” denilmektedir.

Anılan madde hükmünden de anlaşılacağı üzere; ecrimisil geçmişe yönelik kullanım karşılığında alınan bedel, tahliye ise işgalin geleceğe yönelik olarak sona erdirilmesine ilişkin idari bir işlem olduğundan, burada birbirinden bağımsız iki farklı yaptırım mekanizması söz konusudur. Bu nedenle ecrimisilin düzenli aralıklarla tahsil edilmesi tahliye mekanizmasının işletilmemesine sebep olarak gösterilemeyeceği gibi işgalciye taşınmazı kullanma hakkı da vermeyecektir.

Belediyenin taşınmazlarına ilişkin yerinde yapılan denetimler neticesinde;

0 Önceki yıllar Sayıştay raporlarına konu olan ecrimisil uygulaması ile ilgili olarak, 2024 yılı başı itibari ile 67 adet taşınmazın ecrimisil uygulaması ile işgal altında olduğu, 2024 yılı içinde bu taşınmazlardan 13 adedinin tahliyesinin gerçekleştiği, 2 adedinin tahliye işlemlerinin Valilikce başlatıldığı, 17 adedinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu esaslarına göre yapılan ihale sonucunda kiraya verildiği, 1 taşınmazın ortak hizmet proje protokolü kapsamında değerlendirildiği, 1 taşınmazın ise mahkeme kararı ile Vakıflar Bölge Müdürlüğü adına tescil olduğu,

0 Aşağıda listede yer alan 33 adet taşınmazın ise kira sözleşmeleri uzun süre önce bitmiş olmasına rağmen eski kiracı olan fuzuli şagiller tarafından işgal edildiği, Belediyenin bunları tahliye etme yoluna gitmediği gibi 4 yıldır ihale ile kiraya da vermediği, bunun yerine ecrimisil uygulamasının adeta kira uygulamasına dönüştürülerek aylık ecrimisil alındığı ve 2024 sonu itibari ile de bu işgallerin devam ettiği,

Tespit edilmiştir.

Söz konusu eksiklikler 2022 ve 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda da bulgu konusu olarak yer almış ancak radan geçen süreye rağmenBelediye tarafından fuzuli işgali sonlandırmaya yönelik yeterli adımlar atılmamıştır.

31.12.2024 tarihi itibari ile ecrimisil ödemelerine ilişkin yapılan incelemede ise 811.841,36 TL’ye varan alacak tutarının biriktiği, bu alacağın üçte ikisinin 4 adet işgalciye ait olduğu anlaşılmıştır. Her ne kadar Belediye tarafından tahsilata yönelik gerekli hukuki adımların atılması sağlanmış olsa da ecrimisil yükümlülüğünü neredeyse hiç yerine getirmeyenler ile düzenli ödeme yapmayanlar için bile Kanun’un emrettiği tahliye işlemlerinin tamamlanmadığı tespit edilmiştir.

Aşağıdaki tabloda, işgal altındaki taşınmazlarımızın bir kısmının ecrimisil ödemelerinin dahi aksatıldığı, borçlu durumda olan 14 işgalciden kaynaklı ecrimisil alacağının 31.12.2024 itibari ile 811.841,00 TL’ye ulaştığı görülmektedir.

Tablo 9: Fuzuli Şagiller Tarafından İşgal Halindeki Belediye Taşınmazları (31.12.2024)

Yukarıdaki tespitlere ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususların dikkate alınarak, mevzuata uygun işlem yapılacağı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak; işgal altındaki taşınmazların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesi gereğince tahliyesinin biran önce sağlanarak hukuk dışı durumun sonlanması ve idarece kiraya verilmesi kararlaştırılan taşınmazların ihale edilmesi gerekmektedir.