|
ÖZET: Amatör spor kulüplerine belediye bütçesinden yapılan nakdi yardımların denetiminde önemli yönetsel ve hukuki eksiklikler tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu yardımların amacına uygun bir şekilde kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmek için yeterli izleme mekanizmalarının oluşturulmadığını göstermektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, belediyelerin bu yardımları belirli koşullar altında yapabileceğini belirtmektedir. Ancak, mevcut uygulamalarda bu koşullara uyulmadığı ve gerekli protokollerin oluşturulmadığı gözlemlenmiştir.
Yardımların amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığını izlemek için belgelerin zamanında teslim edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. 2024 yılında amatör spor kulüplerine toplam 2.692.875,00 TL nakdi yardım yapılmış olup, bu tutar 2023 yılı genel bütçe gelirlerinin %0,12’sine tekabül etmektedir. Ancak, yapılan yardımların çoğunun kulüplerin banka hesaplarına değil, dernek yetkililerine makbuz karşılığı verildiği ve bazı kulüplerin bu tutarları işletme defterlerine zamanında kaydetmediği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu eksiklikleri kabul etmiş ve kontrol ile izleme mekanizmasının kurulacağını belirtmiştir. Ancak, düzeltici işlemlerin henüz tamamlanmadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, yapılan yardımlar için protokollerin oluşturulması ve bu yardımların kamu yararı gözetilerek izlenmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Amatör Spor Kulüplerine Belediye Bütçesinden Yapılan Nakdi Yardımlara İlişkin Yönetsel ve Hukuki Eksikliklerin Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye tarafından amatör spor kulüplerine yapılan nakdi yardımların amacına ve mevzuata uygun bir şekilde kullanılıp kullanılmadığına ilişkin yeterli kontrol ve izleme çalışması yapılmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde;
“…Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir.”,
Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise; “Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.”
Hükümleri yer almaktadır.
Diğer yandan, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları ve mahallî idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrolünü düzenleyen 5018 sayılı Kanunu’nun “Bütçelerden yardım yapılması” başlıklı 29’ncu maddesinde, gerçek veya tüzel kişilere kanunda veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde dayanağı olmadan kamu kaynağı kullandırılamayacağı, yardımda bulunulamayacağı veya menfaat sağlanamayacağı belirtilmiştir.
Aynı madde hükmüne göre, genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ancak; bütçelerinde öngörülmüş olmak kaydıyla ve kamu yararı gözetilerek dernek, vakıf, birlik, kurum, kuruluş, sandık ve benzeri teşekküllere yardım yapabilir. Bu yardımların yapılması, kullanılması, izlenmesi, denetlenmesi ve kamuoyuna açıklanmasına ilişkin esas ve usuller de çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Bu kapsamda 2006 yılında 10656 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik ile söz konusu yardımlara ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Yönetmelik’in 5’nci maddesinde yardım yapılabilme şartları hüküm altına alınmış olup bu maddede mahalli idareler de dahil olmak üzere idarelerce teşekküllere yardım yapılabilmesi için kurum bütçesine bu amaçla ödenek konulmuş olması, yardımlarda kamu yararı gözetilmesi, teşekkülün yardımı yapacak idarenin görev alanına giren konularda faaliyet göstermesi, teşekkül ile yardım yapacak idare arasında yardımın kullanımı ve izlenmesine ilişkin bir protokol yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Yönetmelik’in devam eden maddelerinde ise yardım taleplerinin ilgili idarece değerlendirileceği, miktarının belirleneceği ve dağıtımının kurumun en üst yöneticisinin onayı ile yapılacağı vurgulanmıştır. Diğer taraftan bu yardımlar, kamu yararı gözetilerek veriliş amacına uygun olarak kullanılmak zorundadır.
Yardımların amacına uygun olarak harcanıp harcanmadığına ilişkin bilgi, belge ve kayıtların birer örneği ile faaliyet raporlarının, faaliyetin bitimini müteakip bir ay içinde veya devam eden faaliyetlerine ilişkin bilgi, belge ve raporların takip eden yılın ilk ayı içerisinde yardım yapan idareye gönderilmesi gerektiği, yardım yapan idarelerin de yapılan yardımla sınırlı olmak üzere gerekli gördüğü her türlü inceleme, kontrol ve denetimi yapmaya yetkili oldukları yine aynı Yönetmelik’in hükümleri arasında yer almıştır.
Bu açıklamalardan ve ilgili mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, ödenek konulmak suretiyle belediye bütçelerinden üst yöneticinin onayı ile amatör spor kulüplerine nakdi yardım yapılması mümkün bulunmaktadır. Ancak bu yardımlar yapılırken Kanun ve Yönetmelik’te belirlenen hususlara da uyulması gerekmektedir. İdare ile spor kulübü arasında bir protokol yapılarak yardımların amatör spor faaliyetlerinde kullanılması sağlanmalıdır. Yardımların amacı doğrultusunda kullanıldığının idare tarafından izlenmesini temin için de harcamalara ilişkin belgelerin dönem sonunda idareye teslim edilmesi gerekmektedir.
Belediyenin başta amatör spor kulüpleri olmak üzere dernek, birlik, kurum, kuruluş, sandık vb. kuruluşlara yaptığı yardımlara ilişkin işlemlerin denetimi neticesinde;
0 2024 yılında amatör spor kulüplerine toplam 2.692.875,00 TL nakdi yardım yapıldığı ve bu tutarın 2023 yılı genel bütçe gelirlerinden tahakkuk eden 705.841.784,00 TL’nin %o12’si olan 8.470.101,00 TL’lik limit içerisinde kaldığı;
0 2024 yılında 139 farklı kalemde yapılan yardımın 90 adedinin 10.000,00 TL ve altı yardım olduğu, 28 adet yardımın 10.000,00 TL ile 100.000,00 TL arasında olduğu, 6 adet yardımın ise 100.000,00 TL üzerinde olduğu,
0 Bir amatör kulübe yapılan ve toplam 763.375,00 TL tutarındaki yardımın tüm yardım tutarının %28’i olduğu, bu yardım tutarının yüksekliğinin nedeninin anlaşılamadığı,
0 Yapılan tüm yardımların ilgili Spor Kulübü adına açılmış banka hesabına değil Derneğin yetkilendirdiği kişiye makbuz karşılığı yapıldığı,
0 Yardım yapılan bazı kulüplerin işletme defterine bu tutarların zamanında girilmediği, yardım tutarını çeken kişilerin üzerinde paranın 3-4 aya varan bir süre kaldıktan sonra amatör spor kulübü harcamalarında kullanıldığı,
0 Belediye tarafından “Dernek, Vakıf, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık ve Benzeri Teşekküllere Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Bütçelerinden Yardım Yapılması Hakkında Yönetmelik” gereğince, yapılan yardımların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığının anlaşılmasına dönük herhangi bir kontrol ve izleme mekanizması kurulmadığı gibi Yönetmelik gereği yapılması gereken protokollerin de yapılmadığı
Tespit edilmiştir.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını ve söz konusu eksikliklerin düzeltilmesi için kontrol ve izleme mekanizması kurulacağını ifade etmiştir. Ancak düzeltici işlemlerin tamamlanmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, açıklanan mevzuat hükümleri gereğince, yapılan yardımların, kullanım alanlarıyla ilgili olarak bir protokol yapılması ve kamu yararı gereği yapılan bu harcamaların, amatör spor faaliyetleri ve Belediye görev alanıyla ilgili olup olmadığının kontrol edilerek izlenmesi gerekmektedir.