|
ÖZET: Kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının takip ve tahsilatının yapılmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, belediye tarafından kanalizasyon tesislerinden yararlanan gayrimenkul sahiplerinden alınması gereken katılım payları, 2019’dan 2024 sonuna kadar toplam 48.175.689,74 TL harcama yapılmasına rağmen tahakkuk ettirilmemiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu payların nasıl hesaplanacağı ve tahsil edileceği konusunda net düzenlemeler içermektedir.
Kanun gereği, kanalizasyon tesislerinden faydalanan gayrimenkul sahiplerinin, bu tesislerin maliyetlerine katılım sağlaması zorunludur. Ancak, belediyenin bu yükümlülüğü yerine getirmemesi, kamu gelirlerinin zamanında tahakkuk ettirilmemesi riskini doğurmakta ve katılım paylarının zaman aşımına uğramasına sebep olmaktadır. 2022 ve 2023 yıllarında da benzer bulgulara rastlanmış, ancak gerekli tahsilat işlemleri gerçekleştirilmemiştir. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını ve gerekli işlemlere başlanıldığını belirtmiş olsa da, düzeltme işlemlerinin henüz tamamlanmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, belediye tarafından yapılan kanalizasyon harcamalarının, ilgili kanun hükümlerine uygun olarak takip edilip tahsil edilmesi elzemdir. |
BULGU: Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payının Takip ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye tarafından kanalizasyon tesislerinden faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden alınması gereken kanalizasyon harcamalarına katılma payının, takip ve tahsilatının yapılmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Kanalizasyon harcamalarına katılma payı” başlıklı 87’nci maddesinde; belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce yeni kanalizasyon tesisi yapılması veya mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi halinde bunlardan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden, kanalizasyon harcamalarına katılma payı alınacağı ifade edilmiştir. Anılan maddenin devamında ise iki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkullerin, hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış ise payın hesabında o yola ait kanalizasyon giderlerinin nazara alınacağı belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Payların tahakkuk şekli” başlıklı 90’ıncı maddesinde, su tesisleri ile kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89’uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirileceği belirtilmiştir.
Anılan Kanun’un “Tahakkuk zamanı” başlıklı 91’inci maddesinde; harcamalara katılma paylarının tahakkukunun, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmasından sonra yapılacağı, yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde bu payların, kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirileceği; “Payların ilanı” başlıklı 92’nci maddesinde ise yazılı esaslar dairesinde hesaplanan payların, mükelleflerin soyadları, adları, adresleri ve kendilerine isabet eden pay miktarını gösteren ve mahiyetlerine göre mahalle, cadde ve sokak itibarıyla düzenlenecek tahakkuk cetvellerinin bir ay süre ile belediye ilan yerlerine asılması suretiyle ilan olunacağı ve katılma payları tutarlarının mükelleflere ayrıca tebliğ olunacağı belirtilerek payların hesaplanması, tahakkuku ve tahsili usulü açıklanmıştır.
Yapılan incelemede; idare tarafından 2019 yılından 2024 yılı sonuna kadar kanalizasyon tesisine yönelik toplam 48.175.689,74 TL harcama yapılmış olmasına karşın, bu tesislerden faydalanan gayrimenkullerin sahiplerine kanalizasyon harcamalarına katılım payı tahakkukunun yapılmadığı tespit edilmiştir.
Gayrimenkul değerini ve kullanıcılarının yaşam kalitesini artıran bu tür yatırım maliyetlerinin mevzuatta belirtilen yöntemlerle gayrimenkul sahiplerine dağıtılması gerekmekte olup söz konusu harcamalara katılım paylarının alınıp alınmaması idarelerin takdirinde değildir. Katılım payları, amme alacağı niteliğindeki kamu gelirlerinden olduğundan bu gelirlerin zamanında tahakkuk ettirilmemesi de katılım paylarının zaman aşımına uğraması riskini doğuracaktır.
Söz konusu husus 2022 ve 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda da bulgu konusu olarak yer almış ancak Belediye tarafından gerekli tahsilat yapılmamıştır.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun yerine getirilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığını ifade etmiştir. Ancak düzeltme işlemlerinin tamamlanmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak; Belediye tarafından yapılan kanalizasyon tesislerine ilişkin harcamaların, bunlardan yararlanan gayrimenkul sahiplerinden yukarıda yer verilen Kanun hükmüne uygun olarak takip ve tahsilatının sağlanması gerekmektedir.