|
ÖZET: 2024 yılında yapılan denetimlerde, bir ilçe belediyesinin doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği alımlarda, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun onayı alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22. maddeleri çerçevesinde belirlenen parasal limitler dahilinde yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin toplam harcaması, bu limitlerin üzerinde gerçekleşmiştir. Kanun’un 62. maddesi, idarelerin bütçelerine konulan ödeneklerin %10’unun aşılabilmesi için Kurul’un uygun görüşünü zorunlu kılmaktadır.
Yapılan incelemelerde, belediyenin ihtiyaçlarını karşılamak için doğrudan temin yöntemini tercih ettiği ve bu süreçte temel ihale usullerine başvurmadığı görülmüştür. Bu durum, 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine aykırılık teşkil etmektedir. Özellikle, mal alımları, hizmet alımları ve yapım işlerinde bütçeye konulan ödeneklerin %10’unun aşılması, yasal düzenlemelere uygun bir şekilde gerçekleştirilmemiştir. Kamu İdaresi, kanunda belirtilen temel ihale usullerinin öncelikli olarak kullanılması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, sürekli ihtiyaçların temininde yasal çerçeveye uygun hareket edilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Alımlarda Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye’nin 2024 yılında tüm alımlarının doğrudan temin yöntemini kullanılarak yapıldığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; bu Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadıkça aşamayacağı belirtilmiştir.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğin “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği,
3’üncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı,
ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediyenin yıl içerisinde tüm alımlarını doğrudan temin yöntemi ile yaptığı, temel ihale usulleri ile karşılanması gereken ihtiyaçlarının, parasal limitlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünmek suretiyle doğrudan temin ile karşılandığı ve 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile 22’nci maddesinin (d) bendine göre yapılan mal alımları, hizmet alımları ve yapım işlerinde, aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 10: Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü İle Yapılan Alım ve Yapım İşlerinde Ödenek Sınırı Aşımı
| Harcama Kalemleri |
2024 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (A) |
Toplam Ödeneğin % 10’u (Sınır) (B=A*%10) | 22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) (C) |
Sınırı Aşan Tutar (TL) (D=C-B) | 22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/Toplam Ödenek Tutarı (C/A) |
| Mal Alımı | 1.870.000,00 | 187.000,00 | 1.808.464,75 | 1.621.464,75 | 0,97 |
| Hizmet Alımı | 3.600.000,00 | 360.000,00 | 2.406.290,58 | 2.046.290,58 | 0,67 |
| Yapım İşi | 1.500.000,00 | 150.000,00 | 3.024.602,53 | 2.874.602,53 | 2,02 |
Belediye tarafından 2024 yılı içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında gerçekleştirilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde, her biri için ayrı ayrı bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’u tutarındaki sınırın, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılması hususu, 4734 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğ hükümlerine
aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, Kanun’ da öngörülen temel ihale usullerinin öncelikli olarak kullanılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla; süreklilik arz eden mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine yönelik ihtiyaçların temininde, Kanun’da öngörülen temel ihale usullerinin öncelikli olarak kullanılması gerekmektedir.