|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin gelir tahsilat oranlarının düşük olduğunu ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre, belediye başkanının görevleri arasında gelir ve alacakların takip ve tahsil edilmesi yer almaktadır. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz olarak tahsil edilmesinden sorumlu olanları belirlemektedir. Mali hizmetler birimi, gelirlerin tahakkuk ettirilmesi ve tahsil işlemlerinin yürütülmesinden sorumludur.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, belediyelere ait alacakların tahsilinde uygulanacak hükümleri belirlemekte, diğer alacaklar için ise genel esasların geçerli olduğunu vurgulamaktadır. Bu bağlamda, kamu idarelerinin tahsilat oranlarını artırmak için gerekli yasal işlemleri zamanında başlatmaları ve borçlu kişiler hakkında hukuki süreçleri yürütmeleri önem arz etmektedir. Denetimlerde, bazı gelir kalemlerine ilişkin yasal yolların uygulanmadığı tespit edilmiştir. Örneğin, bina vergisi için tahakkuk eden 45.499,08 TL’nin yalnızca 27.506,82 TL’si tahsil edilerek %60,46 oranında bir tahsilat sağlanmıştır. Arsa vergisi için ise 55.854,80 TL’nin 14.978,15 TL’si tahsil edilerek %26,82 oranında kalmıştır. Bu durum, ilgili belediyenin gelir kalemlerine ilişkin tahsilat oranlarını artırmak amacıyla mevzuat çerçevesinde gerekli takibatı yapması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Gelir Tahsilat Oranının Düşük Düzeyde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin tahakkuku yapılan gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde; belediye başkanına, belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek gibi görev ve yetkiler verilmiştir.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesine göre, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur. Anılan Kanun’un “Malî hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde ise, ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmış, “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise muhasebe yetkilisinin, gelirlerin ve alacakların tahsilinden sorumlu olduğu belirtilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Kanunun şümulü” başlıklı 1’inci maddesinde, belediyelere ait vergi, resim, harç, para cezası gibi asli ile faiz gibi fer’i amme alacakları hakkında 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmektedir. Kamu idarelerinin, kira gelirleri ile sözleşme, haksız fiil ve haksız iktisaptan kaynaklanan alacakları için ise genel esaslara göre işlem yapıldığından bu nitelikteki alacaklar hakkında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri geçerlidir. Bu durumda kamu idarelerinin kamu alacaklarının tahsilatı için 6183 sayılı Kanun’da yer verilen esas ve usullere, bu kapsamda olmayan alacakları için ise genel esaslara göre işlem yapması gerekmektedir.
Kamu idarelerinin gelir ve alacakları ile ilgili olarak tahsilat oranını artırmak amacıyla mali hizmetler birimi tarafından tahakkuku yapılmış olan alacakların tahsili için gerekli işlemlerin zamanında başlatılması, borcunu ödemeyen kişiler hakkında da yasal işlemlerin tatbik edilebilmesi amacıyla ilgili bilgi ve belgelerin hukuk birimine zamanında gönderilmesi gerekir.
Yapılan denetimlerde; Belediyenin tahakkuku gerçekleştirilen bazı gelir kalemlerine ilişkin mevzuatta hükmedilen yasal yolları tatbik etmediğinden ayrıntısı aşağıdaki tabloda yer alan ilgili gelir kalemlerine ilişkin tahsilat oranlarının düşük kaldığı tespit edilmiştir.
Tablo 11: Gelir Tahsilat Oranları
| Hesap Adı | Tahakkuk Tutarı (TL) | Tahsilat Tutarı (TL) | Tahsilat/Tahakkuk Oranı |
| Bina Vergisi | 45.499,08 | 27.506,82 | %60,46 |
| Arsa Vergisi | 55.854,80 | 14.978,15 | %26,82 |
Kamu İdaresi cevabında, gerekli çalışmaların yapıldığı ifade edilmiştir.
İlgili Belediye tarafından gelir kalemlerine ilişkin tahsilat oranlarının artırılması için mevzuat çerçevesinde takibatın yapılması gerekmektedir.