|
ÖZET: Edirne ilindeki mevcut toptancı halinin, Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’te belirtilen asgari işyeri sayısını karşılamadığı tespit edilmiştir. Yönetmelik gereğince, toptancı hallerinin en az 30 işyeri bulundurması gerektiği belirtilirken, Edirne Halinde yalnızca 20 işyeri bulunmaktadır. Ayrıca, halin eski yapısı nedeniyle gerekli olan hizmet tesisleri ve özellikleri, örneğin fiyat panosu, ağırlık kontrol ünitesi ve otopark gibi unsurlar mevcut değildir. Halin şehir merkezinde kalması ve genişleme imkânının olmaması, Edirne’nin ihtiyaçlarını karşılayacak bir kapasiteye sahip olmadığını göstermektedir.
Yeni bir hal kompleksi için imar planında yer ayrılmış olmasına rağmen, inşaat aşamasına geçilememiştir. 2024 yılı itibarıyla mevcut işyerlerinin sözleşme süreleri sona erecek ve bu durum, halin geleceği açısından belirsizlik yaratmaktadır. Kamu İdaresi, yeni hal kompleksinin 2025-2029 Stratejik Planı’nda yer aldığını belirtse de, henüz somut adımlar atılmamıştır. Bu bağlamda, yönetmelik hükümleri doğrultusunda gerekli tedbirlerin alınarak, toptancı halinin ihtiyaç duyduğu hizmet tesisleri ve özelliklerinin sağlandığı bir kompleksin bir an önce hayata geçirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Toptancı Halinde Yönetmelikte Belirtilen Asgari İşyeri Şartının Sağlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Edirne Halindeki toplam işyeri sayısının, Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in de belirtilen asgari işyeri sayısı şartını taşımadığı görülmüştür.
Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in; “Toptancı halinin kurulması ve sınıflandırılması” başlıklı 5’inci maddesinde; toptancı hallerinin imar planında belirlenmiş alanlarda, Yönetmelik’in 9’uncu maddesinde belirtilen asgari koşulları taşıyan projeler çerçevesinde, belediye sınırı ve mücavir alanları içinde belediyeler, büyükşehir belediye sınırı ve mücavir alanları içinde büyükşehir belediyeleri tarafından kurulacağı, “Toptancı halinde bulunması gereken hizmet tesisleri ve özellikleri” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında ise toptancı hallerinde toplam işyeri sayısının otuzdan az olamayacağı ifade edilmiştir.
Anılan maddenin birinci fıkrasında ise,
“(1) Küçük, orta ve büyük toptancı hallerinde;
İş yerleri,
İdare binası,
Fiyat panosu,
ç) Bilgi işlem sistemi,
Hoparlör sistemi,
Aydınlatma sistemi,
Güvenlik kamerası,
Giriş-çıkış kontrol kulübesi,
ğ) Ağırlık kontrol ünitesi,
Çöp toplama yeri,
ı) Tuvalet,
Otopark,
Boş ambalaj depolama yeri
bulunması zorunludur.”
Hükmü yer almaktadır.
1975 yılında açılmış olan mevcut hal binasının eski oluşu nedeniyle 07.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren Sebze ve Meyve Ticareti ve Toptancı Halleri Hakkında Yönetmelik’in aradığı şartların bir kısmını sağlamadığı, hal içerisinde fiyat panosu, ağırlık kontrol ünitesi, otopark ve boş ambalaj depolama yeri olmadığı tespit edilmiştir.
Halde yer alan işyeri sayısının 20 olması nedeni ile mevzuatın belirlediği asgari işyeri sayısının sağlanmadığı, Edirne ilinin ihtiyacını karşılayacak yeterlilikte ve kapasitede olmadığı, ayrıca mevcut hal sahasının zamanla şehir merkezinde kalması neticesinde genişleme imkânının da bulunmadığı anlaşılmıştır. Her ne kadar imar planında yeni hal yeri ayrılmış olsa da herhangi bir yapının inşasına başlanmadığı görülmüştür.
Anılan Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesinin on ikinci fıkrasında yer alan “1/1/2012 tarihinden önce kurulmuş toptancı hallerindeki tahsisli işyerleri, mevcut tahsis sahiplerine Kanunun yürürlüğe girdiği 1/1/2012 tarihinden itibaren hiçbir işleme gerek kalmaksızın on iki yıl süreyle kiralanmış sayılır. Bu şekilde kiralanmış sayılan işyerleri için sözleşmeler, bu Yönetmelik hükümleri ile son tahsis ücretleri esas alınarak yapılır.” hükmü gereğince, halde bulunan işyerlerinin sözleşme sürelerinin 2024 yılı sonu itibari ile sona ereceği de açıktır.
Söz konusu husus 2022 ve 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda da bulgu konusu olarak yer almış ancak Belediye tarafından yeni hal yapımı stratejik plana alınmasına rağmen gerekli adımlar atılmamıştır.
Her ne kadar toptancı halinde bulunması gereken hizmet tesisleri ve özelliklerinin sağlandığı yeni bir hal kompleksi projesi gündemde olsa da 2024 yılında bu konuda yeterli ilerleme olmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, yeni bir hal kompleksinin hizmete alınması hedefine 20252029 Stratejik Planı’nda yer verildiğini ve imar planında bu amaçla yer ayrıldığını ifade etmiş ancak yapım aşamasına geçilemediği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak; Yönetmelik’in yukarıdaki düzenlemeleri çerçevesinde gerekli tedbirlerin alınarak toptancı halinde bulunması gereken hizmet tesisleri ve özelliklerinin sağlandığı bir hal kompleksinin hizmete alınması gerekmektedir.