|
ÖZET: Yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerinin, mali tablolardaki ilgili hesaplara doğru bir şekilde aktarılmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri tarafından gerçekleştirilen bu işlemler, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabı, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabı ve bilançoda yer alan 59-Dönem Faaliyet Sonuçları Hesaplarına uygun bir biçimde yansıtılmamıştır. Bu durum, söz konusu hesapların gerçeği yansıtmadığına işaret etmektedir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin 31.12.2023 tarihli mali tablolarının enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlanmasını sağlamak amacıyla enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasını kararlaştırmıştır. Bu sürecin usul ve esasları, 16.12.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 85 sıra no.lu Genel Tebliğ ile belirlenmiştir. Tebliğ, enflasyon düzeltmesi işlemlerinin nasıl yapılacağına dair detayları içermekte ve bu işlemler sonucunda oluşacak farkların izlenmesi için yardımcı hesapların kullanılacağını belirtmektedir. Denetim sonucunda, idarenin enflasyon düzeltmesi işlemlerinin mali tablolardaki hesaplara doğru aktarımının sağlanması gerektiği vurgulanmıştır. İdare, bu işlemlerin tamamlandığını belirtmiş olsa da, mevzuata uygunluğunu kanıtlayan herhangi bir belge sunmamıştır. Bu nedenle, Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen kurallar çerçevesinde, enflasyon düzeltme işlemlerinin doğru bir şekilde gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Yapılan Enflasyon Düzeltmesi İşlemlerinin Mali Tablolardaki İlgili Hesaplara Doğru Aktarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerinin 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına ve bilançoda yer alan 59-Dönem Faaliyet Sonuçları Hesaplarına doğru aktarılamadığı, bu nedenle söz konusu hesapların gerçeği yansıtmadığı görülmüştür.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine ait 31.12.2023 tarihli mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulmalarını sağlamak üzere enflasyon düzeltmesine tabi tutulması Hazine ve Maliye Bakanlığınca kararlaştırılmış olup buna ilişkin usul ve esaslar Muhasebat Genel Müdürlüğünce 16.12.2023 tarih ve 32401 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 85 sıra no.lu Genel Tebliğ ile belirlenmiştir.
İlgili Genel Tebliğ’in “Enflasyon Düzeltmesi İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin ilk fıkrasında genel yönetim kapsamında bulunan tüm kamu idarelerinin 31.12.2023 tarihli mali tablolarının enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı, ikinci fıkrasında ise hangi parasal kalemlere ne şekilde enflasyon düzeltmesi işlemleri yapılacağı açıklanmıştır. İlgili maddenin son fıkrasında ise enflasyon düzeltmesi sonrasında oluşacak farkların izlenmesi için ihdas edilen yardımcı hesapların Tebliğ’e ekli Ek-3’te yer aldığı belirtilmiştir.
Yine mezkûr Tebliğ’in “Enflasyon düzeltmesine yönelik muhasebe kayıtları” başlıklı 6’ncı maddesinde:
“(1) Parasal olmayan varlık kalemlerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan farklar, ilgili hesaba borç ve 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.
1. Birikmiş amortisman tutarlarında yapılan düzeltme sonucu ortaya çıkan farklar,
257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına borç kaydedilir.
2. Dönem sonu işlemleri kapsamında 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabının kalanı,
geçici 1 inci maddede belirtilen durum haricinde 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılır.”
Denilmiş olup İlgili Tebliğ’in “İlk düzeltme işlemindeki sonuçların aktarılması” başlıklı geçici 1’inci maddesinde ise, 2023 yılı enflasyon düzeltmesi işlemi sonucunda 698- Enflasyon Düzeltmesi Hesabında oluşacak borç ya da alacak kalanının ilgisine göre; 570- Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının veya 580-Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının “98-Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları” yardımcı hesabına aktarılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen açıklamalardan anlaşılacağı üzere, enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak parasal olmayan kalemlere enflasyon düzeltmesi işlemleri yapılacak ve ortaya çıkan farklar ilgili hesaplara yardımcı hesaplar kullanılarak alınacak ve ilgisine göre karşılığında 698- Enflasyon DüZeltme Hesabı borç ya da alacak çalıştırılacaktır. Dönem sonunda ise 698- Enflasyon düZeltmesi Hesabı kalanının 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılması sağlanacak olup devamında 690-Faaliyet sonuçları Hesabının kalanının, ilgisine göre 590- Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabına ya da 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabına aktarılması, böylece faaliyet sonuçları ile bilanço tutarlılığı sağlanmış olacaktır.
Yapılan incelemede, İdare tarafından yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerinin 698- Enflasyon Düzeltmesi Hesabına, 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına ve bilançoda yer alan 59- Dönem Faaliyet Sonuçları Hesaplarına doğru aktarılamadığı, bu nedenle söz konusu hesapların gerçeği yansıtmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerinin mali tablolardaki ilgili hesaplara doğru aktarılmasına yönelik işlemlerin tamamlandığı ifade edilmiştir. Ancak söz konusu işlemlerin mevzuatına uygun şekilde yapıldığına/tamamlandığına yönelik herhangi bir kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, Muhasebat Genel Müdürlüğünce 16.12.2023 tarih ve 32401 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 85 sıra no.lu Genel Tebliğ çerçevesinde, İdare tarafından yapılan enflasyon düzeltme işlemlerinin mali tablolardaki ilgili hesaplara aktarılmasının sağlanması gerekmektedir.