|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187. maddesi, amortismana tabi varlıkların tanımını yaparken, bu varlıkların amortisman süreleri, yöntemleri ve oranlarının Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceğini belirtmektedir. Ayrıca, 202. madde, birikmiş amortisman hesaplarının maddi duran varlıkların ekonomik ömrü boyunca giderleştirilmesi ve yok edilmesini izlemek için kullanılacağını ifade etmektedir.
47 Sıra Nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği, duran varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmasında normal amortisman yönteminin uygulanacağını ve bu yöntemle her yıl eşit oranlarda amortisman ayrılacağını düzenlemektedir. Tebliğ’in 6. maddesi, amortisman süresinin varlıkların aktife girdiği yıldan itibaren hesaplanacağını ve bu sürenin belirlenmesinde özel oranların kullanılacağını açıklamaktadır. Yapılan incelemelerde, belirtilen usul ve yöntemlerin dikkate alınmadığı ve bu nedenle bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, mahalli idarelerin envanterlerinde kayıtlı maddi duran varlıklar için mevzuatta belirtilen yöntem ve usullere uygun olarak amortisman ayrılması zorunludur. |
BULGU: Maddi Duran Varlıklar İçin Amortisman Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Bazı maddi duran varlıklar için muhasebe kayıtlarında amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemleri düzenleyen 187’nci maddesinde amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği ile ilgili hususlar hüküm altına alınmıştır. Aynı Yönetmelik’in 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının niteliği düzenleyen 202’nci maddesinde de bu hesabın maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı belirtilmiştir.
Bu kapsamda çıkarılan 47 Sıra Nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Amortisman ve tükenme payı ayırma yöntemi” 5’inci maddesinde duran varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmasında normal amortisman yönteminin uygulanacağı, bu yönteme göre varlıklar için amortisman ve tükenme payının varlığın yararlanma süresine göre belirlenen oranlarda her yıl eşit olarak ayrılacağı hususu düzenlenmiştir.
Aynı Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde ise amortisman ve tükenme payı süresinin duran varlıkların aktife girdiği yıldan başlayacağı, bu sürenin yıl olarak hesaplanması için “1” rakamının bu Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre belirlenmiş orana bölüneceği hükme bağlanmıştır. (Örnek: 1/0,20 = 5 yıl; 1/0,025 = 40 yıl)
Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde mahalli idareler tarafından her yıl envanterinde kayıtlı bulunan amortismana tabi maddi duran varlıklar için belirtilen yöntem ve usullerde amortisman ayrılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Tebliğ’de belirtilen usul ve yöntemler dikkate alınarak gerekli hesaplama işlemleri yapılmadığından İdare envanterinde kayıtlı bulunan bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, böylece 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabının hatalı tutarlar içerdiği tespit edilmiştir.
Bu itibarla, İdarenin envanterinde kayıtlı bulunan maddi duran varlıklar için mevzuatında yer alan usul ve yöntemlere göre amortisman ayrılması gerekmektedir.