|
ÖZET: İdare alacaklarının tahsilatında yaşanan sorunlar, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında belirgin bir şekilde ortaya konmuştur. Yapılan incelemeler, tahakkuk eden alacakların tahsilat oranının %58 gibi düşük bir seviyede kaldığını ve alacakların bir sonraki yıla devredildiğini göstermektedir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Belediye Kanunu, alacakların zamanında ve eksiksiz tahsil edilmesini zorunlu kılmakta; bu süreçte belediye başkanının sorumluluğu vurgulanmaktadır.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, alacakların tahsilatı için belirli prosedürler öngörmektedir. Süresinde ödenmeyen alacaklar için ödeme emri tebliğ edilmesi ve icra takibi başlatılması gerektiği belirtilmiştir. 31 Aralık 2024 itibarıyla idarenin tahsil etmesi gereken toplam alacak miktarı 3.191.327,60 TL olarak tespit edilmiştir. Bu durum, alacakların etkin bir şekilde takip edilmesi ve tahsil edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Belediye, alacakların tahsilatı konusunda daha dikkatli bir yaklaşım benimseyeceğini ifade etmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, alacakların zamanında tahsil edilmesi için gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. Bu bağlamda, tahsilat oranlarının artırılması ve alacakların etkin bir şekilde yönetilmesi, idarenin mali sağlığı açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: İdare Alacaklarının Tahsili İçin Gerekli İşlemlerin Yerine Getirilememesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin alacaklarıyla ilgili yapılan incelemede, tahakkuk eden alacakların tahsilinin çok düşük kaldığı ve alacakların bir sonraki yıla devrettiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 38’inci maddesine göre; Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili Kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur.
5393 sayılı Belediye Kanununun 38/f maddesine göre; Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek belediye başkanının görevidir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un;
37’nci maddesine göre; amme alacakları özel kanunlarında belirlenen zamanlarda ödenir. Özel kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacakları ise, Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu ödeme müddetinin son günü amme alacağının vadesi günüdür. Amme borçlusu isterse borcunu belli zamanlardan önce ödeyebilir.
55’inci maddesine göre; alacakları yasal süresi içerisinde ödenmeyen borçluların mal bildiriminde bulunmaları için ödeme emri tebliğ edilmeli,
60’inci maddesine göre; ödeme emrinin tebliğ edildiğinden itibaren 30 günlük sure içerisinde borcunu ödemeyen, mal bildiriminde bulunmayan borçlular hakkında ilgili icra tetkik mercii hâkimliği nezdinde hapisle tazyik kararı verilmesi için yazılı talepte bulunulmalı,
62’nci maddesine göre; Borçlunun mal bildiriminde gösterdiği veya tahsil dairesince haciz olunan borçlunun elindeki taşınır-taşınmaz mallara haciz konulmalı,
74’üncü maddesi göre; elde edilen her türlü mallar satılarak paraya çevrilmelidir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, İdare alacağı 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmelidir. Süresinde ödenmeyen İdare alacaklarının ödeme emri tebliğ edilmek suretiyle cebri icra takibine tabi tutularak tahsili sağlanmalıdır.
Yapılan incelemede, idarenin 31.12.2024 tarihi itibarıyla tahsil etmesi gereken toplam alacaklarının 3.191.327,60 TL tutarında olduğu, tahsilat oranının %58 olduğu görülmekte olup, bu durum aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
İdare cevabında Belediye alacaklarının tahsili konusunda daha titiz davranılıp tahsil edilmesi yönüne gidilecektir denilmiştir.
Belediyenin alacaklarını yukarıda anılan mevzuat hükümleri ve açıklamalar kapsamında takip ve tahsil etmesi gerekmektedir.
Tablo 6: Tahsil Edilemeyen Alacaklar Tablosu (TL)
| Cinsi | 2023’den Devir |
2024 Tahakkuk | 2024 Toplam | 2024 Tahsilat | Tahsilat Oranı (%) | 2025’e Devir |
| BİNA VERGİSİ | 1.042.358,00 | 32.716,41 | 1.075.074,41 | 77.961,33 | 997.113,10 | |
| ARSA VERGİSİ |
361.013,19 | 53.690,27 | 414.703,46 | 40.962,18 | 373.741,30 | |
| ARAZİ VERGİSİ |
16.765,27 | 5.819,84 | 22.585,11 | 2.181,62 | 20.403,50 | |
| KİRA GELİRLERİ |
1.645.662,51 | 1.060.074,00 | 2.705.736,51 | 1.414.428,67 | 1.291.307,80 | |
| SU GELİRİ | 2.387.477,14 | 969.428,82 | 3.356.905,96 | 2.958.989,28 | 397.916,70 | |
| ÇTV | 119.685,29 | 45,70 | 119.730,99 | 8.885,83 | 110.845,20 | |
| TOPLAM | 5.572.961,40 | 2.121.775,04 | 7.694.736,44 | 4.503.408,91 | 3.191.327,60 |