ÖZET: Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) olan borçların sorgulanmadan yapılan hakediş ödemeleri, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri kapsamında, bazı hakediş ödemeleri öncesinde SGK borç sorgulaması yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili yönetmeliklerin ihlaline işaret etmektedir. Yönetmelik gereğince, işverenlerin hakediş ödemeleri, SGK’ya olan borçlarının bulunmaması şartına bağlıdır.

Yönetmelikte belirtilen “Hakedişten kesinti ve mahsup” maddesi, işverenlerin ve varsa alt işverenlerin SGK’ya olan borçlarının sorgulanmasını zorunlu kılmaktadır. İdare, her hakediş ödemesi öncesinde, işverenin borç durumunu SGK’dan yazılı olarak talep etmekle yükümlüdür. Bu talep sonucunda, işverenin muaccel borcunun olup olmadığına dair bilgi, bir ay içinde idareye iletilmelidir. Eğer bu bilgi sağlanmazsa, hakediş ödemesi gerçekleştirilemez.

Yapılan denetimlerde, bazı ödemelerin bu prosedüre uyulmadan yapıldığı belirlenmiştir. Dolayısıyla, hakediş ödemelerinin gerçekleştirilmesi için öncelikle işverenin SGK’ya olan borçlarının sorgulanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu süreç, hem yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de kamu kaynaklarının doğru kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Sosyal Güvenlik Kurumu Borç Sorgulaması Yapılmadan İlgililerine Ödeme Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi

Bazı hakediş ödemelerinden önce Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borç sorgulaması yapılmadığı görülmüştür.

Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik’in “Hakedişten kesinti ve mahsup” başlıklı 6’ncı maddesinde de idarece işverenlerin hakedişlerinin, Sosyal Güvenlik Kurumuna idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödeneceği, idarenin işverene yapacağı her hakediş ödemesinden önce işverenin ve varsa alt işverenlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan borçlarının olup olmadığını üniteden yazı ile soracağı hükme bağlanmıştır.

Aynı maddenin devamında ise Ünitece, işverenin ve varsa alt işverenlerinin muaccel borcunun bulunup bulunmadığı hususunun idareye bir aylık süre içinde yazıyla bildirileceği, yazıyla bildirilmediği sürece idare tarafından işverene hakediş ödenmeyeceği hususu düzenlenmiştir.

Yapılan incelemede, bazı hakediş ödemelerinden önce işverenin ve varsa alt işverenlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna olan idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan borçlarına ilişkin sorgulamanın yapılmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla, ilgililerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan borçlarının olup olmadığı sorgulaması yapıldıktan sonra hakediş ödenmesi gerekmektedir.