|
ÖZET: Maddi duran varlıkların amortisman işlemlerinde hatalı uygulamalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, bir ilçe belediyesinin bazı maddi duran varlıkları için amortisman ayrılmadığı, diğer bazı varlıklar için ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmaktadır.
Yapılan incelemelerde, amortisman ayrılmayan ve kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılan varlıklar tespit edilmiştir. Örneğin, özel amaçlı taşıtlar ve diğer binalar gibi varlıklar için toplam 4.492.864,17 TL değerinde amortisman ayrılmamıştır. Ayrıca, boru hatları ve temsil demirbaşları gibi varlıklar için ise toplam 4.000,00 TL tutarında fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür. Bu durum, bilançoda 257 No.lu Birikmiş Amortismanlar Hesabının eksik görünmesine ve maddi duran varlıkların net değerlerinin yanıltıcı olmasına yol açmaktadır. Kamu İdaresi, gerekli kontrollerin yapılmaya başlandığını belirtmiştir. Bu bağlamda, amortisman işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıkların Amortisman İşlemlerinde Hatalı Uygulamalar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından maddi duran varlık grubunda kayıtlı bir kısım duran varlık için amortisman ayrılmadığı, bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 202’nci maddesinde; bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde gidere dönüştürülmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ifade edilmiştir.
“Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, idarenin bir kısım duran varlık için amortisman ayırmadığı bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayırdığı tespit edilmiştir.
Amortisman ayrılmamış maddi duran varlıklar ile kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılmış maddi duran varlıklara aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
| 254.01.05 | Özel Amaçlı Taşıtlar | 4.360.151,58 |
| 251.99.00 | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 16.874,00 |
| 252.99.02 | Diğer Binalar | 115.865,59 |
| TOPLAM | TOPLAM | 4.492.864,17 |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 251.01.00 | Boru Hatları | 0,00 | 1.750,00 | -1.750,00 |
| 255.01.02 | Temsil ve Tören Demirbaşları |
0,00 | 800,00 | -800,00 |
| 255.03.03 | Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları | 0,00 | 1.450,00 | -1.450,00 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 4.000,00 |
Amortismana tabi varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle bilançoda 257 No.lu Birikmiş Amortismanlar Hesabı eksik, maddi duran varlıkların net değerleri fazla; Faaliyet Sonuçları Tablosunda amortisman giderleri eksik görünmektedir. Ayrıca, amortismana tabi maddi duran varlıklar için kayıtlı maddi duran varlık tutarından daha fazla amortisman ayrılması bilançoda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının 4.000,00 TL fazla tutar ile yer almasına neden olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında gerekli kontroller ve işlemlerin yapılmaya başlanıldığı ifade edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle amortisman işlemlerinin mevzuata uygun yapılması gerekmektedir.