Belediye Şirketinin Sosyal Güvenlik Kurumuna Olan Borçlarına Karşılık Bu Kuruma Devredilen Belediye Taşınmazının, Şirkete Sermaye Olarak Aktarılmasına İlişkin Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması (Sayıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Belediye Şirketinin Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) olan borçları karşılığında devredilen taşınmazın, şirketin sermayesine aktarımına dair muhasebe kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, bu tür işlemlerin kaydedilmesi ve belgelerinin muhasebe birimine iletilmesi zorunludur. Ancak, 2024 yılı itibarıyla, SGK’ya devredilen taşınmazın sermaye olarak aktarılması gereken kayıtlar zamanında gerçekleştirilmemiştir.

Belediyeye ait arsanın 02.09.2024 tarihli Belediye Meclisi Kararı ile SGK’ya 79.386.724,00 TL bedelle devredilmesine rağmen, bu taşınmazın Belediye Şirketine sermaye olarak aktarılması işlemi yapılmamıştır. Bu durum, mali tablolarda 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler, 250 Arazi ve Arsalar, 830 Bütçe Giderleri ve 835 Gider Yansıtma Hesaplarında toplamda 67.562.559,20 TL tutarında hatalara yol açmıştır.

Mali tabloların güvenilirliği açısından, SGK’ya devredilen taşınmazın muhasebe kayıtlarının ilgili mevzuata uygun olarak yapılması gerekmektedir. Belediye, 07.03.2025 tarihinde bu kaydı gerçekleştirmiştir; ancak bu işlem, 2024 yılına ait mali tablolardaki hatayı düzeltmemektedir. Dolayısıyla, 2024 yılına ait muhasebe hesaplarında 67.562.559,20 TL tutarında hata devam etmektedir.

BULGU: Belediye Şirketinin Sosyal Güvenlik Kurumuna Olan Borçlarına Karşılık Bu Kuruma Devredilen Belediye Taşınmazının, Şirkete Sermaye Olarak Aktarılmasına İlişkin Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi

Belediyenin %100 sermayesine sahip olduğu Belediye Şirketi’nin Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) olan borçlarına karşılık Kuruma devredilen Belediye taşınmazının, Şirkete sermaye olarak aktarılmasına ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 241 Mal ve Hizmet Üreten Sosyal Sigorta Kurumuna Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 181’inci maddesinde;

“Bu hesap, mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayelerin izlenmesi için kullanılır.”,

“Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 182’nci maddesinde;

Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.

a) Mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştirakler gerçeğe uygun değerleri ile bu hesaba kaydedilir.

(…)

b) Bu hesaba kayıt yapılmasını gerektiren her bir işlemin belgesi en geç bir ay içinde muhasebe birimine intikal ettirilir. Söz konusu işlemlerden bütçe gelir ve gider hesaplarını ilgilendirenlere ilişkin kayıtların mahsup dönemi sonuna kadar, ilgili hesaplara kaydedilmek suretiyle yapılması zorunludur.”,

“Hesabın işleyişi” başlıklı 183’üncü maddesinde;

Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

a) Borç

(…)

2) Duran varlıklar içinde yer alan taşınır ve taşınmaz mallardan sermayeye eklenmek amacıyla mal ve hizmet üreten kuruluşlara verilenlerin, bir taraftan net değeri bu hesaba, ayrılan amortisman tutarı ilgili amortisman hesabına borç, varlığın kayıtlı değeri ilgili duran varlık hesabına alacak; diğer taraftan duran varlığın net değeri 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.”

hükümleri yer almaktadır.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre, Belediye Şirketinin SGK’ya olan borçları için devredilen Belediye taşınmazının ilk önce Şirkete sermaye olarak aktarılması ve Belediye tarafından buna ilişkin muhasebe kayıtlarının mahsup dönemi sonuna kadar, ilgili hesaplara kaydedilmek suretiyle yapılması gerekmektedir.

Belediye Şirketinin SGK’ya olan sigorta primi borçları için Belediyeye ait arsa, 02.09.2024 tarih ve 118 sayılı Belediye Meclisi Kararına istinaden 31.12.2024 tarihinde 79.386.724,00 TL bedelle SGK’ya devredilmiştir. 2024 yılı mahsup döneminin sonuna kadar söz konusu taşınmazın Belediye Şirketine sermaye olarak aktarılması gerekirken, bu işlem yapılmamıştır. Dolayısıyla mali tablolarda 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler, 250 Arazi ve Arsalar, 830 Bütçe Giderleri ve 835 Gider Yansıtma Hesaplarında 67.562.559,20 TL hataya sebebiyet verilmiştir. Mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi sunması açısından, Belediye Şirketinin borçlarına karşılık SGK’ya devredilen Belediyeye ait taşınmazın muhasebe kayıtlarının yukarıda açıklanan mevzuata uygun olarak yapılması gerekmektedir.

Belediye tarafından ilgili muhasebe kaydının 07.03.2025 tarihinde yapıldığı bildirilmiştir. Ancak 2025 yılında yapılan işlemin 2024 yılı mali tablolarında oluşan hatayı düzeltici etkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle 2024 yılında anılan muhasebe hesaplarında 67.562.559,20 TL hata bulunmaktadır.