|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırları aştığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesine göre, belediyelerin yıllık toplam personel giderleri, belirlenen yeniden değerleme katsayısıyla çarpılan bütçe gelirlerinin yüzde otuzunu geçmemelidir. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanmaktadır. Ancak, bu oranların aşılması durumunda, yeni personel alımı yapılması yasaklanmakta ve aşım nedeniyle oluşan kamu zararı, belediye başkanından tahsil edilmektedir.
Yapılan incelemelerde, belediyenin 2024 yılı için toplam personel giderlerinin 83.450.424,06 TL olduğu, bunun 23.780.214,13 TL’sinin şirket personeli giderlerinden oluştuğu belirlenmiştir. Mevzuat gereği, bu giderlerin belirlenen üst sınır olan 75.980.295,39 TL’yi aştığı ve aşım miktarının 7.470.128,67 TL olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, personel giderlerinin yeniden değerlenmiş bütçe gelirine oranı %43,9 olarak hesaplanmıştır. Bu durum, belediyenin yeni personel alımını durdurması ve giderlerini mevzuat çerçevesinde düzenlemesi gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Şirket Personeli Dahil Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Şirket Belediye bütçesinden ödenen personel giderlerinin, mevzuatta belirlenen sınırı aştığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin sekizinci fıkrasında; belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarının yüzde otuzunu aşamayacağı, nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oranın yüzde kırk olarak uygulanacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı, yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararının, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edileceği, personelin her türlü alacaklarının zamanında ve öncelikle ödeneceği hükmüne yer verilmiştir.
28 Nisan 2018 Tarihli ve 30405 sayılı Resmî Gazete’de “İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar” yayımlanmıştır.
Söz konusu düzenleme ile 27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin ek 20’nci maddesi kapsamındaki şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa işe alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Anılan Usul ve Esaslar’ın “Personel Giderlerinin Toplam Giderler İçindeki Payına İlişkin Üst Sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı, bu oranın büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranlan aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
25.11.2023 tarihli ve 32380 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile yeniden değerleme oranı 2023 yılı için %58,46 olarak tespit edilmiştir.
Belediyenin en son yıl kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamı 119.872.989,07 TL, bu tutarın yeniden değerleme oranıyla artırılmış miktarı (119.872.989,07 x %58,46) 189.950.738,48 TL’dir. Yönetmelik hükümlerine göre idarenin toplam personel giderinin üst sınırı (189.950.738,48 x %40) 75.980.295,39 TL’dir. Belediyenin şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin bu tutarı geçmemesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediyenin 2024 yılı şirket personeli dahil personel giderleri toplamının 83.450.424,06 TL olduğu, (Bu tutarın 23.780.214,13 TL’si şirket personel gideridir.) Yönetmelik hükümleriyle belirlenen sınırın 7.470.128,67 TL tutarında aşıldığı, söz konusu personel giderinin yeniden değerlenmiş bütçe gelirine oranının %43,9 olduğu tespit edilmiştir.
Anılan mevzuat hükümleri gereğince, Belediye tarafından yeni personel alımı yapılmayarak, personel giderlerinin mevzuatta belirlenen düzeye getirilmesi sağlanmalıdır.