|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin bazı taşınmazlarını, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na aykırı olarak, ihale yapılmadan ecrimisil karşılığında kullandırdığını ortaya koymaktadır. Bu durum, taşınmazların işgaline kalıcılık kazandırarak kira sürelerinin uzatılmasına yol açmaktadır. Kanunun 1. maddesi, belediyelerin mülkiyet işlemlerinin belirli hükümlere göre yürütülmesi gerektiğini belirtirken, 75. madde ise işgal edilen taşınmazlar için ecrimisil talep edilebilmesi şartlarını düzenlemektedir.
Ecrimisil, hukuka aykırı bir işgal durumunda tazminat olarak alınan bir bedeldir ve kiralama yöntemi olarak değerlendirilmemelidir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi, 2886 sayılı Kanun’un hükümlerinin belediye taşınmazları için de geçerli olduğunu vurgulamaktadır. Bu bağlamda, işgal edilen taşınmazların mülki idare amirine başvurularak 15 gün içinde tahliye edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Denetim sonuçları, 31 Aralık 2024 itibarıyla belediye tarafından ecrimisil karşılığında kullandırılan 25 taşınmazın, yeniden kiralama ihalesi yapılmadan kullanıldığını göstermektedir. Bu durum, 2886 sayılı Kanun’a aykırı olup, taşınmazların yasal çerçevede tahliye edilmesi ve ihale ile kiraya verilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Taşınmazların İhale Yapılmaksızın Ecrimisil Karşılığında Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin kira sözleşme süresi sona eren bazı taşınmazlarının, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yeniden kiralama ihalesi yapılmadan ecrimisil karşılığında kullandırıldığı ve bu yöntemle taşınmazların işgaline süreklilik kazandırılarak, kira sürelerinin uzatıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bu Kanun’un 9’uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilerek ecrimisil isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı belirtilmiştir.
Ayrıca kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edileceği ve aksi halde ecrimisil alınacağı, işgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirileceği, idareye teslim edileceği hüküm altına alınmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinde; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı ifade edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un yukarıdaki hükümlerinden anlaşılacağı üzere, devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine fuzuli şagilden, bedeli idarece oluşturulacak komisyonca tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenmesi ve mülki idare amirine başvurularak işgal edilen taşınmazın 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanması gerekmektedir. Aynı hükümler, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesi gereği belediye taşınmazları için de geçerlidir.
Taşınmaz malları işgal eden fuzuli şagil durumundaki kişilerden ecrimisil alınması, söz konusu taşınmazların sürekli bir şekilde ecrimisil tahsil edilerek idare edilebileceği anlamına gelmemektedir. Zira ecrimisil uygulaması, hukuka aykırı bir yararlanmadan dolayı taşınmazı işgal eden kişiden alınan bir tazminattır. Bir kamu taşınmazının kiralama ya da idare etme usulü ve yöntemi değildir. Tam aksine, kamu malını korumaya yönelik bir yaptırımdır. 2886 sayılı Kanun’da işgal edilen taşınmazın mülki idare amirine başvurularak 15 gün içerisinde tahliyesinin ve idareye tesliminin sağlanmasına yönelik düzenleme de ecrimisilin bir kiralama yöntemi olmadığını açıkça göstermektedir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından 31.12.2024 tarihi itibarıyla 25 adet taşınmazın kira sözleşmesi bittiği halde, yeniden kiralama ihalesi yapılmadan, ecrimisil karşılığı kullandırıldığı ve 2886 sayılı Kanun’a aykırı olarak ecrimisilin, kira niteliğine büründürülerek geleceğe ilişkin olarak taşınmazın işgaline süreklilik kazandırıldığı tespit edilmiştir.
Belediye tarafından ecrimisil karşılığı kullandırılan taşınmazların yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda tahliyesinin sağlanması ve 2886 sayılı Kanun çerçevesinde yapılacak ihaleyle kiraya verilmesi gerekmektedir.