|
ÖZET: Belediyenin sosyal yardım süreçlerine dair kapsamlı bir düzenlemenin eksikliği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda vurgulanmıştır. İncelemeler, sosyal yardımların yürütülmesinin büyük ölçüde bireylerin inisiyatifine bırakıldığını göstermektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14. maddesi, belediyelerin sosyal hizmet ve yardım konusundaki görevlerini tanımlarken, 60. maddede dar gelirli ve muhtaç bireylere yönelik yardımların belediye giderleri arasında yer aldığı belirtilmiştir. Bu yardımların yönetimi ise belediye başkanına aittir.
Belediyeler, sosyal yardım ve hizmet alanında çeşitli faaliyetler gerçekleştirebilmektedir. Yazı İşleri Müdürlüğü, ailelerle görüşmeler yaparak, fiziksel ortamları inceleyip, gelir düzeyi araştırmaları gerçekleştirerek yardım edilecek kişileri belirlemektedir. Ancak, mevcut mevzuat eksiklikleri nedeniyle, yardımların kimlere ve hangi miktarda yapılacağı gibi konular, kişisel tercihlere bağlı kalmaktadır. Bu durum, sosyal yardımların etkinliğini ve ihtiyaç sahiplerine ulaşma oranını olumsuz etkileyebilir. Sonuç olarak, sosyal yardımların daha sistematik bir şekilde yönetilmesi için belediyenin, süreçleri ve kriterleri belirleyen bir iç düzenleme oluşturması gerekmektedir. Bu tür bir düzenleme, yardımların gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaşmasını sağlarken, sosyal belediyeciliğin etkinliğini artıracaktır. |
BULGU: Belediyenin Sosyal Yardım Süreçlerini Detaylandıran Bir Düzenlemenin Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin sosyal yardımlarla ilgili süreçleri bütün yönleriyle ortaya koyan bir iç düzenlemesinin bulunmadığı, bu alandaki faaliyetlerin kişilerin inisiyatifinde yürütüldüğü görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde belediyelerin görev ve sorumluluklarına yer verilmiştir. Söz konusu maddenin (a) fıkrasına göre bunlardan biri sosyal hizmet ve yardımlardır. Kanun’un 60’ıncı maddesinin (i) bendinde yer alan “Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar” hükmüne göre belediye giderleri arasında sayılan bu tür kalemler için ayrılan ödeneği kullanma yetkisi 38’inci maddenin (n) bendine göre belediye başkanına aittir.
Bu çerçevede belediyelerin sosyal yardım çalışmaları ve bu kapsamda yapacağı/yaptıracağı iş ve işlemler ile sarf edeceği giderler sosyal belediyecilik ve kamu hizmetinin bir parçası olarak kabul edilmektedir.
Yapılan incelemede sosyal yardım ve hizmet kavramı içerisinde Belediyelerce çok çeşitli faaliyetler gerçekleştirilebilmektedir. Yazı İşleri Müdürlüğü tarafından organize edilen bu tür faaliyetlerde, aileler ile görüşmeler yapılmakta, fiziksel ortamlar yerinde incelenmekte, duruma göre kişilerden rapor istenmekte, gelir düzeyi araştırması yapılmaktadır. Müdürlük personeli tarafından yapılan bu tür değerlendirmeden sonra, yardım yapılacak kişiler belirlenmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, yardımların gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaşması konusunda yapılan bu araştırmalar yerinde olmakla birlikte; Belediyenin yardım konu, kapsam ve süreçlerini belirleyen, kriterlerini ve karar aşamasını ortaya koyan bir mevzuat düzenlemesi bulunmamaktadır. Bu durum, sosyal yardımların verileceği kişiler ve sayısı ile bunlara hangi miktarda yardım yapılacağının belirlenmesi gibi konulardaki çalışmaların kişilerin inisiyatifine kalmasına sebep olmaktadır.