|
ÖZET: Taşınmaz satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde önemli hatalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir ilçe belediyesi tarafından gerçekleştirilen arsa satışlarında, satış değerinin tamamı maddi duran varlık hesabından çıkarılmış, ancak kayıtlı değer ile satış arasındaki fark faaliyet hesaplarına yansıtılmamıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, arsa ve arazilerin satışında kayıtlı değer üzerinden alacak kaydedilmesi gerektiğini ve oluşan farkın uygun hesaplara aktarılmasını zorunlu kılmaktadır.
Yapılan incelemelerde, belediyenin 2024 yılında 26 arsa satışı gerçekleştirdiği, ancak bu satışların muhasebe kayıtlarında yalnızca satış bedeli üzerinden çıkarıldığı belirlenmiştir. Bu durum, taşınmazların kayıtlı değerleri ile satış değerleri arasındaki farkın göz ardı edilmesine yol açmakta ve idarenin dönem faaliyet sonuçlarının gerçek durumu yansıtmamasına sebep olmaktadır. Mali tabloların güvenilirliğini artırmak amacıyla, taşınmazların kayıtlı değerlerinin muhasebe programında net bir şekilde yer alması ve satışların bu değerlere dayanarak kaydedilmesi gerekmektedir. Bu adımlar, belediyenin mali durumunu daha doğru bir şekilde yansıtacak ve hesapların şeffaflığını artıracaktır. |
BULGU: Taşınmaz Satış İşlemlerinin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından gerçekleştirilen arsa satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde, satış değerinin tamamının ilgili maddi duran varlık hesabından çıkarıldığı, kayıtlı değeri ile satış arasındaki farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 250- Arazi ve Arsalar Hesabının işleyişini düzenleyen 189’uncu maddesinde, satışı yapılan arsa ve arazilerin bu hesaba kayıtlı değeri üzerinden alacak kaydedileceği, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasında olumlu fark olması durumunda 600-Gelirler Hesabına alacak; olumsuz fark olması durumunda ise 630-Giderler Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, satışı yapılan arsa ve arazilerin kayıtlı değerleri esas alınarak muhasebe kayıtlarından çıkarılması, arsa ve araziler için satış bedeli ile kayıtlı değeri arasında oluşan olumlu veya olumsuz farkın sonucuna göre ilgili faaliyet hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından 2024 yılı içerisinde 26 adet arsa satışı gerçekleştirildiği ancak satışı yapılan arsa ve arazilerin, satış bedelleri üzerinden 250- Arsa ve Araziler Hesabına alacak yazılmak suretiyle muhasebe kayıtlarından çıkarıldığı, bir başka ifadeyle taşınmazların kayıtlı değerleri ile satış değerleri arasında oluşan olumlu ya da olumsuz farkın faaliyet hesaplarına kaydedilmediği tespit edilmiştir. Taşınmaz varlıkların muhasebeleştirilmiş değerinin bilinmemesinden kaynaklanan bu durum İdarenin dönem faaliyet sonuçlarının da gerçek durumu yansıtmamasına neden olmaktadır.
Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi sunmasını sağlamak amacıyla muhasebe programı üzerinde taşınmazların kayıtlı değerlerinin açık bir şekilde yer alması sağlanarak, satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarından çıkarılması gerektiği değerlendirilmektedir.