|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, bir ilçe belediyesinin borç stoku, yasal borçlanma sınırını aşmıştır. Belediyenin borç stoku, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılması sonucu belirlenen yasal sınırın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 68. maddesi, belediyelerin borçlanma limitlerini belirlerken, bu limitlerin en son bütçe gelirleri ile yeniden değerleme oranına göre hesaplanmasını öngörmektedir.
Tatvan Belediyesi’nin 2023 yılı kesinleşmiş bütçe gelirleri 509.792.000,28 TL olarak belirlenmişken, bu tutarın %58,46 oranında yeniden değerlenmesiyle 807.816.403,64 TL’ye ulaşmıştır. Ancak, belediyenin mevcut borç stoku 989.129.438,46 TL olarak hesaplanmış ve bu durum, borçlanma limitinin 181.313.034,82 TL aşılmasına neden olmuştur. Bu bulgular ışığında, belediyenin mevcut borç stokunun, yasal sınırın altına çekilene kadar yeni borçlanma taleplerinin yapılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. İlgili mevzuat çerçevesinde, borçlanma sınırına uyulması önem arz etmektedir. |
BULGU: Borç Stokunun Borçlanma Sınırının Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin borç stokunun, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranıyla artırılması sonucu oluşan yasal sınırın üzerinde olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Borçlanma” başlıklı 68’inci maddesinin 1’inci fıkrasının (d) bendinde, Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarı aşamayacağı, bu miktarın büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanacağı hükmüne yer verilmiştir.
Ayrıca konu ile ilgili olarak 21.02.2005 tarihli ve B050MAH0740001/45201 sayılı İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün belediyelere ilişkin(Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü) borçlanma sınırının hesabında; “Borçlanma talebinde bulunan belediyeler toplam borç stoklarını hesaplamak veya tespit etmek amacıyla; Hazine Müsteşarlığı, Emekli Sandığı Genel Müdürlüğü, ilgili Sosyal Sigortalar Kurumu İl müdürlüğü, İller Bankası Genel Müdürlüğü, ilgili vergi dairesi müdürlüğü ve ilgili TEDAŞ biriminden alacakları yapılandırılmış, kesinleşmiş veya diğer şekilde borç durumuna ilişkin belgelere göre gerekli hesaplamayı yaparak borçlanma talep dosyasına ekleyeceklerdir. Bu belgelere ilave olarak, belediyenin piyasaya ve personeline borcunun olup olmadığı, varsa borç miktarı belediye başkanı tarafından imzalanmak suretiyle ayrıca borçlanma talep dosyasına eklenecektir.” hususlarını tespit etmiştir.
Bu bağlamda, 5393 sayılı Kanun’un borçlanmayı düzenleyen 68’inci maddesi ile anılan Genelge hükümlerine göre, belediyelerin finansal/mali, faaliyet/piyasa ve kurum ve kişilere olan tüm yükümlülükleri, borçlanma yoluyla elde edilip edilmediğine bakılmaksızın bütünsel olarak borç tanımı içerisinde değerlendirilmiş ve herhangi bir istisna düzenlemesine yer verilmeden borç stoku tutarı içerisine dâhil edilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediyenin borç stokunun 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda belirtilen sınırın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Şöyle ki; Tatvan Belediyesi’nin en son kesinleşmiş bütçe gelirleri 2023 yılı gelir kesin hesabına göre 509.792.000,28 TL olup 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yeniden değerleme oranı olan %58,46 oranı ile artırılması sonucu elde edilen tutar 807.816.403,64 TL’dir. Bu tutar Belediyenin 2024 yılı için borçlanabileceği miktarın üst sınırını göstermektedir. Ancak, Belediyenin mevcut borç stokunun 989.129.438,46 TL olduğu ve borçlanma sınırını 181.313.034,82 TL aştığı görülmüştür. Belediyenin borç stok sınırının hesabı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 13: 2024 Yılı Borçlanma Limiti Hesabı Tablosu
| Yeniden Değerleme Oranı | En Son Kesinleşmiş Bütçe Geliri Tutarı(TL) | Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutar(TL) |
Mevcut Borç Stoku*(TL) |
Borçlanma Limit Aşımı(TL) |
| %58,46 | 509.792.000,28 | 807.816.403,64 | 989.129.438,46 | 181.313.034,82 |
| *Mevcut borç stokunun hesaplanmasında; 320-Bütçe Emanetleri Hesabındaki 280.818.048,49 TL, 368-Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabındaki 147.844.072,69 TL, 400- Banka Kredileri Hesabındaki 338.819.384,32 TL ve 438-Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabındaki 17.276,18 TL, 481-Gider Tahakkukları Hesabındaki 221.630.656,78 TL esas alınmıştır. | *Mevcut borç stokunun hesaplanmasında; 320-Bütçe Emanetleri Hesabındaki 280.818.048,49 TL, 368-Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabındaki 147.844.072,69 TL, 400- Banka Kredileri Hesabındaki 338.819.384,32 TL ve 438-Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabındaki 17.276,18 TL, 481-Gider Tahakkukları Hesabındaki 221.630.656,78 TL esas alınmıştır. | *Mevcut borç stokunun hesaplanmasında; 320-Bütçe Emanetleri Hesabındaki 280.818.048,49 TL, 368-Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabındaki 147.844.072,69 TL, 400- Banka Kredileri Hesabındaki 338.819.384,32 TL ve 438-Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabındaki 17.276,18 TL, 481-Gider Tahakkukları Hesabındaki 221.630.656,78 TL esas alınmıştır. | *Mevcut borç stokunun hesaplanmasında; 320-Bütçe Emanetleri Hesabındaki 280.818.048,49 TL, 368-Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabındaki 147.844.072,69 TL, 400- Banka Kredileri Hesabındaki 338.819.384,32 TL ve 438-Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabındaki 17.276,18 TL, 481-Gider Tahakkukları Hesabındaki 221.630.656,78 TL esas alınmıştır. | *Mevcut borç stokunun hesaplanmasında; 320-Bütçe Emanetleri Hesabındaki 280.818.048,49 TL, 368-Vadesi Geçmiş Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabındaki 147.844.072,69 TL, 400- Banka Kredileri Hesabındaki 338.819.384,32 TL ve 438-Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar Hesabındaki 17.276,18 TL, 481-Gider Tahakkukları Hesabındaki 221.630.656,78 TL esas alınmıştır. |
Yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde, İdarece mevzuatında belirtilen borçlanma sınırına riayet edilmesi ve mevcut borç stoku borçlanma sınırının altına çekilene kadar yeni bir borçlanmaya gidilmemesi gerektiği değerlendirilmektedir.