|
ÖZET: Belediyenin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na aykırı olarak, mal ve hizmet alımlarını kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Sayıştay’ın 2024 yılı denetim raporunda, açık ihale usulü ile yapılması gereken alımların, akaryakıt, dayanıklı malzeme, kereste ürünleri ve iş makinesi onarımları gibi çeşitli kalemlerde doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği ortaya konmuştur. Bu durum, kanunun 22. maddesi ile belirlenen eşik değerlerin altında kalmak amacıyla yapılan uygulamaların, Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırı olduğunu göstermektedir.
Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi ilkeleri gözetmekle yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, mal ve hizmet alımlarının bir arada ihale edilmesi gerektiği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünemeyeceği vurgulanmıştır. Kamu İhale Genel Tebliği de bu konudaki yasakları pekiştirmekte ve doğrudan temin yönteminin yalnızca sınırlı ve özel durumlarda kullanılabileceğini ifade etmektedir. Sonuç olarak, ihtiyaçların karşılanmasında temel ihale usullerinin uygulanması gerektiği, doğrudan temin yoluyla alım gerçekleştirilmesinin ise yalnızca belirli koşullarda mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, idarelerin yasal yükümlülüklerine uygun hareket etmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Parasal Limitlerin Altında Kalmak Amacıyla Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin Yöntemi ile Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye hesabının incelenmesinde; belediyenin aynı ihale kapsamında yapılabilecek olan alımlarının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ihale usulü olan açık ihale usulü ile ihale edilmesi gerekirken, söz konusu alımların kısımlara bölünmesi suretiyle doğrudan teminle gerçekleştirildiği görülmüştür.
Bu kapsamda belediye tarafından muhtelif tarihlerde ve birden fazla olacak şekilde akaryakıt ve yağ alımları, dayanıklı mal ve malzeme alımları, kereste ürünleri alımları, iş makinası onarım giderleri, makine-teçhizat, yol, taşıt bakım ve onarım giderleri; işleri temel ihale usulleri kullanılmak yerine doğrudan temin yöntemi kullanılmak suretiyle gerçekleştirilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesi ile ihtiyaçların sadece madde metninde sayılan hallerde ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü kullanılarak karşılanmasına cevaz verilmektedir.
Ancak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesindeki; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez. Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez …” hükmü ile Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendinde belirlenen eşik değerlerin altında kalmak amacıyla işlerin kısımlara bölünemeyeceği hususu vurgulanmıştır.
Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2. maddesinde de; “…4734 sayılı Kanunun 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanunun 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanunun 22’nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gereklidir.” denilmek suretiyle, tek bir ihalede temin edilebilecek ihtiyaçların, kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle karşılanmasına yasak getirilmiştir.
İhtiyaçların karşılanmasında doğrudan teminin sınırlı ve özel durumlarda uygulanabileceği, ihale usullerinden birinin uygulanması gereken hallerde doğrudan temin yoluyla alım gerçekleştirmek konusunda idarelerin takdir yetkisinin bulunmadığı, temel ihale usullerinin uygulanması gerektiği hususlarının göz önünde bulundurulması gerekmektedir.