|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri tarafından toplanan atıkların ayrıştırılmadığı tespit edilmiştir. Atık Yönetimi Yönetmeliği’nin 5. maddesi, atıkların kaynağında ayrı toplanması ve işlenmesi sırasında çevre ile insan sağlığına zarar vermeyecek yöntemlerin kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Aynı yönetmelikte, farklı türdeki atıkların karıştırılmadan sınıflandırılarak toplanması gerektiği de vurgulanmaktadır.
Büyükşehir ilçe belediyelerinin, atık yönetim planlarını hazırlayıp Bakanlığa sunma ve bu planlar doğrultusunda gerekli önlemleri alma yükümlülüğü bulunmaktadır. Ayrıca, toplanan atıkların kaynağında ayrı toplanması, aktarma istasyonlarına taşınması ve ikili toplama sistemleri ile atık getirme merkezlerinin kurulması gibi sorumlulukları da mevcuttur. Bu bağlamda, belediyelerin atıkların çevreye zarar vermeyecek şekilde yönetilmesi için gereken özeni göstermeleri gerekmektedir. Sonuç olarak, belediyelerin atıkların ayrıştırılması ve yönetimi konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmemesi, çevre sağlığı açısından ciddi riskler doğurmakta ve mevcut mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Bu durum, atık yönetimi süreçlerinin etkinliğini azaltmakta ve çevresel sürdürülebilirliği tehdit etmektedir. |
BULGU: Belediye Tarafından Toplanan Atıkların Ayrıştırılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Yapılan inceleme ve denetimlerde belediye tarafından toplanan atıkların ayrıştırılmadığı görülmüştür.
Atık Yönetimi Yönetmeliğinin 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde “Atıkların kaynağında ayrı toplanması, geçici depolanması, taşınması ve işlenmesi sırasında su, hava, toprak, bitki, hayvan ve insanlar için risk yaratmayacak, gürültü, titreşim ve koku yoluyla rahatsızlığa neden olmayacak, doğal çevrenin olumsuz etkilenmesini önleyecek ve böylece çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek yöntem ve işlemlerin kullanılması esastır.” hükmü
(e) bendinde “Farklı türdeki atıkların kaynağında/üretildikleri yerde diğer atıklarla karıştırılmaksızın, sınıflandırılarak ayrı toplanması esastır.” hükmü
Aynı Yönetmeliğin 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasında “Büyükşehir ilçe belediyeleri;
Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen hükümlere uymakla,
Yönetiminden sorumlu olduğu atıkların oluşumunun önlenmesi ve atık azaltımını da içeren atık yönetim planlarını hazırlamak, Bakanlığa sunmak, bu plan doğrultusunda çalışmaları yürütmek ve gerekli önlemleri almakla,
Büyükşehir belediyesinin atık yönetim planlarının hazırlanmasına katkı sağlamakla,
ç) Belediye atıkları ile ilgili mevzuat kapsamında yönetiminden sorumlu olduğu atıkları kaynağında ayrı toplamak/toplattırmakla, aktarma istasyonuna taşımakla ve ikili toplama sistemi ile atık getirme merkezi kurmak/kurdurtmakla, toplanan atıklara ilişkin bilgi ve belgeleri Bakanlığa sunmakla,
Yönetiminden sorumlu olduğu atıkların yetkili olmayan kişiler tarafından toplanmasını, taşınmasını ve işlenmesini önlemek amacıyla gerekli tedbirleri almakla,
yükümlüdürler.” hükmü yer almaktadır.
Buna göre belediyeler atıkların çevreye zarar vermeyecek şekilde toplanması, taşınması ve işlenmesi gibi görevlerinin yanında bunların ayrıştırılmasından da sorumludurlar.
İdarenin mevzuat hükümleri gereği toplanan atıkların ayrıştırılması için gereken özeni göstermesi gerekmektedir.